Bractwo Oblatów św. Brygidy: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Solidarności

 
 
Linia 1: Linia 1:
 
{{bookx}}
 
{{bookx}}
'''Bractwo Oblatów św. Brygidy''', 1984-1988. Działające przy parafii św. Brygidy w Gdańsku Bractwo Oblatów jako organizacja o charakterze religijnym istniało już przed 1981. W I 1984 do ks. Henryka Jankowskiego, proboszcza parafii, zgłosili się pracownicy Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte w Gdańsku: Roman Wyżlic – przew. Rady Pracowniczej, Andrzej Adamczyk – członek Rady Pracowniczej, Adam Drąg – członek Prezydium KZ „S”, b. internowany, z propozycją kontynuowania przy parafii pomocy represjonowanym i ich rodzinom zapoczątkowanej przez jawną Kasę Zapomogowo-Pożyczkową działającą w Stoczni I 1982 – VI 1983 (do aresztowania R. Wyżlica i A. Adamczyka). Ks.H.Jankowski zaproponował stoczniowcom przystąpienie do Oblatów św. Brygidy i dopisanie do statutu Bractwa pomocy internowanym i ich rodzinom. Pozwoliło to opozycjonistom spotykać się i działać jawnie. Z czasem rozpoczęto działalność samokształceniową: szkolenia związkowe i prawne, wykłady historyczne, a samo Bractwo zmieniło formułę organizacyjną na wzorowaną na regule Zakonu Templariuszy: członkowie dzielili się na Braci (lub Siostry) i sympatyków, ustanowiono uroczysty tekst przysięgi: „Ślubuję służyć Kościołowi i Narodowi”, składanej się na Ołtarz i Sztandar (przysięga nie była obowiązkowa). Pierwsze publiczne wystąpienie członków Bractwa Oblatów św. Brygidy miał miejsce w czasie procesji Bożego Ciała w 1984: ok. 400 jednakowo ubranych (białe koszule, niebieskie krawaty) członków organizacji przeszło w kolumnie od kościoła Mariackiego do kościoła św. Brygidy, wraz z nimi szedł Lech Wałęsa. Członkowie Bractwa zabezpieczali (przed osobami np. nietrzeźwymi, prowokatorami) uroczystości religijno-patriotyczne, np. Msze za Ojczyznę, msze rocznicowe. Szefem Bractwa został Adam Drąg, szefem gdańskiego oddziału – Andrzej Adamczyk, inspiratorem podejmowanych działań - Roman Wyżlic. Przełomowym momentem w pracy organizacji był udział w pogrzebie ks. Jerzego Popiełuszki: członkowie Bractwa stanowili osobistą ochronę ks. H. Jankowskiego, po pogrzebie pełnili dyżury przy grobie, pilnowali porządku i zajmowali się obsługą pielgrzymów, co spowodowało, że w różnych miejscach Polski zaczęły powstawać jego oddziały. Bractwo współorganizowało Pielgrzymki Ludzi Pracy na Jasną Górę, ochraniało papieskie uroczystości podczas wizyty Jana Pawła II w VI 1987 w Trójmieście (zaangażowanych było ok. 2700 mężczyzn i 250 kobiet). Od 1985, w odpowiedzi na apel Episkopatu Polski o niepicie alkoholu w sierpniu, Bractwo podjęło akcje pikietowania sklepów monopolowych z transparentami z wypisanymi „solidarycą” hasłami: „Gdańsk ma być zawsze trzeźwy”, „Kto się upija, Polsce nie sprzyja”, „Polaku, w Sierpniu nie wchodź do sklepu monopolowego”, „Polaku poprzyj apel Episkopatu – nie pij wódki w Sierpniu”. Pierwsza pikieta w VIII 1985 zakończyła się krótkotrwałym zatrzymaniem uczestników przez MO, w nast. latach zatrzymań już nie było. Bardzo ważną rolę dla rozwoju Bractwa odegrał bp gdański Tadeusz Gocłowski, w jego gestii było być albo nie być Bractwa; szczególnie zasłużyli się: ks. H. Jankowski, ks. Markiton, ks. Stanisław Dułak – specjalny pełnomocnik do opieki nad Bractwem ustanowiony przez bp. T. Gocłowskiego.
+
'''Bractwo Oblatów św. Brygidy''', 1984-1988. Niezależna organizacja katolików świeckich powstała przy kościele św. Brygidy w Gdańsku w styczniu 1984, stawiająca sobie za cel czynną obronę Kościoła Katolickiego w okresie komunizmu, demonstrowanie swojej aktywności w Kościele, umacnianie i ochrona więzi Kościoła z Narodem w okresie stanu wojennego. Cele osiągała poprzez integrowanie ludzi wokół wartości prezentowanych przez Kościół Katolicki, założyciele usiłowali zapobiec rozbijaniu więzi międzypracowniczych, demoralizacji, wzrastającemu egoizmowi i obojętności na los bliźniego. Bractwo realizowało cele dalekie mające na uwadze przygotowanie możliwie dużej grupy ludzi wychowanej w duchu Społecznej Nauki Kościoła, mogących w przyszłości stanowić trzon organizacji społecznych. Organizowało wykłady i seminaria prowadzone przez członków Rady Społecznej Episkopatu lub osoby przez nią polecane (A. Drzycimski, T. Strzębosz, Z. Polańska, J. Godlewski, W. Siła-Nowicki, J. Grzywacz, J. Zaleski, T. Adamek i in.). Prowadziło również na szeroką skalę działalność charytatywną.
  
{{autor|Arkadiusz Kazański}}
+
Pomysł powołania organizacji pojawił się późnym latem 1983 wśród pracowników Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte w Gdańsku. Wcześniej, od samego początku stanu wojennego działała tam samorzutnie zorganizowana i jawnie działająca Kasa Wzajemnej Pomocy. Po zakończeniu działalności Kasy, w wyniku aresztowania dwóch jej organizatorów (Andrzeja Adamczyka i Romana Wyżlica) w czerwcu 1983, zaszła konieczność przeniesienia jej działalności poza teren Stoczni. Pomysł dołączenia do działającego przy parafii III Zakonu św. Brygidy i rozszerzenia jego działalności o część społeczną podsunął ks. Henryk Jankowski. 15 stycznia 1983 pierwsza grupa stoczniowców ze Stoczni Północnej złożyła przyrzeczenie. Pierwszym szefem, Bratem Przewodnikiem został Adam Drąg. Organizatorzy określili ideowy zakres organizacji i uchwalili statut, pomagał im w tym ks. Henryk Jankowski oraz ks. Rafał Markiton, diecezjalny duszpasterz rodzin, a w późniejszym okresie ks. Stanisław Dułak, jako kapelan wyznaczony przez Kurię Gdańską.
 +
 
 +
W miarę upływu czasu Bractwo rozrastało się ilościowo i brało na siebie coraz to nowe zadania. Początkowo były to obstawy uroczystości kościelnych, podczas procesji Bożego Ciała w 1984 członków Bractwa było ok. 400 osób. W tym czasie poszukiwano chętnych do członkostwa także w innych zakładach pracy Trójmiasta. Po śmierci ks. Jerzego Popiełuszki członkowie Bractwa obstawiali plebanię Św. Brygidy oraz Msze za Ojczyznę. Dbano o stronę organizacyjną, przeciwdziałano prowokacjom ze strony SB i MO. Od 1985 podjęto się stałych dyżurów przy obsłudze pielgrzymujących do grobu ks. Jerzego w Warszawie. Powołano wówczas Domy Oblatów w Tarnowskich Górach, Głogowie, Piekarach Śląskich, Słupsku, Bytomiu, Brzegu, Kędzierzynie-Koźlu, Bydgoszczy oraz starostw w Elblągu i Legnicy. Członkowie Bractwa brali także udział w pielgrzymkach stanowych do Piekar Śląskich, Pielgrzymce Świata Pracy na Jasną Górę i innych regionalnych pielgrzymkach (Sianów, Św. Wojciech, Cerekwica, Górka Klasztorna). Organizowano sympozja, wykłady i kilkumiesięczne kursy z historii, filozofii, ekonomii; nauczano także Społecznej Nauki Kościoła, prawa (w tym prawa pracy).
 +
Do czołowych moderatorów Bractwa w Polsce, należeli:
 +
 
 +
- w Gdańsku – oprócz organizatorów, Andrzej Chrobak, Paweł Slezyngier, Franciszek Rak, Krystyna Łyszcz, Walerian Kukowski, Ryszard Sela, Bogdan Galewski, Mieczysław Wędrowski, Leszek Urba, Benedykt Szymański, Jan Szypniewski, Franciszek Karbowski.
 +
 
 +
- w Słupsku – Dariusz Bolewski, Tadeusz Auguścik, Stanisław Szukała.
 +
 
 +
- w Bydgoszczy – Czesław Rekowski, Stanisław Ziółkowski.
 +
 
 +
- w Głogowie – Zdzisław Wandycz, Zbigniew Szczechowiak.
 +
 
 +
- w Tarnowskich Górach – Andrzej Grucza, Stanisław Kowolik, Tadeusz Ostropolski.
 +
 
 +
- w Piekarach Śląskich – Ginter Krupka.
 +
 
 +
- w Bytomiu – Stanisław Zychla.
 +
 
 +
- w Brzegu – Zofia Hryciuk, Zbigniew Oliwa, Ewa Domańska
 +
 
 +
- w Kędzierzynie Koźlu – Kazimierz Klucznik, Leszek Żabski, Adam Bielski.
 +
 
 +
- w Elblągu – Ryszard Zemke.
 +
 
 +
W odpowiedzi na apel Episkopatu w 1984, „O nie picie wódki w sierpniu” Bracia postanowili wystąpić z czynnym poparciem tej idei. Pikietowano pod hasłami „Polaku poprzyj apel Episkopatu o nie picie wódki w sierpniu”, „Wódka odbiera nadzieję, Polska musi być trzeźwa”, „Kapitalizm Socjalizm Alkoholizm”, itp. Przez cały sierpień pikietowano wybrane sklepy z artykułami monopolowymi. Początkowo milicja zatrzymywała pikietujących, po czym wszyscy zostali zwolnieni. Akcję te prowadzono do 1989, przyłączyły się do niej inne Domy. Podczas pielgrzymki papieskiej w 1987 Bractwo zmobilizowało ponad 2700 mężczyzn do obstawy oraz ok. 250 kobiet do obsługi pielgrzymów, przygotowało ok. 900 miejsc noclegowych dla pielgrzymów. Ze względu na wysokie zdyscyplinowanie wyznaczano braci do wykonywania newralgicznych zadań. W trakcie pielgrzymki zatrzymany został Adam Drąg. wskutek postawionego władzom ultimatum został zwolniony z aresztu.
 +
 
 +
Bractwo na przełomie 1989/1990 zaangażowało się w ogólnopolską akcję zebrania ponad 100 000 podpisów pod petycją o „godzinę duszpasterską” w TVP. W 1990 działalność wspólnotowa praktycznie zanikła. Większość członków zaangażowała się w powstających nowych organizacjach takich jak Społeczny Komitet Budowy Pomnika J. Piłsudskiego w Gdańsku czy ruchach i partiach politycznych (m.in. Stronnictwie Pracy-Chrześcijańska Demokracja).
 +
 
 +
{{autor|Andrzej Adamczyk}}
 
{{Region Gdańsk|Gdańsk}}
 
{{Region Gdańsk|Gdańsk}}
 
{{str|823}}
 
{{str|823}}

Aktualna wersja na dzień 14:00, 7 cze 2019

Wersja robocza.

Bractwo Oblatów św. Brygidy, 1984-1988. Niezależna organizacja katolików świeckich powstała przy kościele św. Brygidy w Gdańsku w styczniu 1984, stawiająca sobie za cel czynną obronę Kościoła Katolickiego w okresie komunizmu, demonstrowanie swojej aktywności w Kościele, umacnianie i ochrona więzi Kościoła z Narodem w okresie stanu wojennego. Cele osiągała poprzez integrowanie ludzi wokół wartości prezentowanych przez Kościół Katolicki, założyciele usiłowali zapobiec rozbijaniu więzi międzypracowniczych, demoralizacji, wzrastającemu egoizmowi i obojętności na los bliźniego. Bractwo realizowało cele dalekie mające na uwadze przygotowanie możliwie dużej grupy ludzi wychowanej w duchu Społecznej Nauki Kościoła, mogących w przyszłości stanowić trzon organizacji społecznych. Organizowało wykłady i seminaria prowadzone przez członków Rady Społecznej Episkopatu lub osoby przez nią polecane (A. Drzycimski, T. Strzębosz, Z. Polańska, J. Godlewski, W. Siła-Nowicki, J. Grzywacz, J. Zaleski, T. Adamek i in.). Prowadziło również na szeroką skalę działalność charytatywną.

Pomysł powołania organizacji pojawił się późnym latem 1983 wśród pracowników Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte w Gdańsku. Wcześniej, od samego początku stanu wojennego działała tam samorzutnie zorganizowana i jawnie działająca Kasa Wzajemnej Pomocy. Po zakończeniu działalności Kasy, w wyniku aresztowania dwóch jej organizatorów (Andrzeja Adamczyka i Romana Wyżlica) w czerwcu 1983, zaszła konieczność przeniesienia jej działalności poza teren Stoczni. Pomysł dołączenia do działającego przy parafii III Zakonu św. Brygidy i rozszerzenia jego działalności o część społeczną podsunął ks. Henryk Jankowski. 15 stycznia 1983 pierwsza grupa stoczniowców ze Stoczni Północnej złożyła przyrzeczenie. Pierwszym szefem, Bratem Przewodnikiem został Adam Drąg. Organizatorzy określili ideowy zakres organizacji i uchwalili statut, pomagał im w tym ks. Henryk Jankowski oraz ks. Rafał Markiton, diecezjalny duszpasterz rodzin, a w późniejszym okresie ks. Stanisław Dułak, jako kapelan wyznaczony przez Kurię Gdańską.

W miarę upływu czasu Bractwo rozrastało się ilościowo i brało na siebie coraz to nowe zadania. Początkowo były to obstawy uroczystości kościelnych, podczas procesji Bożego Ciała w 1984 członków Bractwa było ok. 400 osób. W tym czasie poszukiwano chętnych do członkostwa także w innych zakładach pracy Trójmiasta. Po śmierci ks. Jerzego Popiełuszki członkowie Bractwa obstawiali plebanię Św. Brygidy oraz Msze za Ojczyznę. Dbano o stronę organizacyjną, przeciwdziałano prowokacjom ze strony SB i MO. Od 1985 podjęto się stałych dyżurów przy obsłudze pielgrzymujących do grobu ks. Jerzego w Warszawie. Powołano wówczas Domy Oblatów w Tarnowskich Górach, Głogowie, Piekarach Śląskich, Słupsku, Bytomiu, Brzegu, Kędzierzynie-Koźlu, Bydgoszczy oraz starostw w Elblągu i Legnicy. Członkowie Bractwa brali także udział w pielgrzymkach stanowych do Piekar Śląskich, Pielgrzymce Świata Pracy na Jasną Górę i innych regionalnych pielgrzymkach (Sianów, Św. Wojciech, Cerekwica, Górka Klasztorna). Organizowano sympozja, wykłady i kilkumiesięczne kursy z historii, filozofii, ekonomii; nauczano także Społecznej Nauki Kościoła, prawa (w tym prawa pracy). Do czołowych moderatorów Bractwa w Polsce, należeli:

- w Gdańsku – oprócz organizatorów, Andrzej Chrobak, Paweł Slezyngier, Franciszek Rak, Krystyna Łyszcz, Walerian Kukowski, Ryszard Sela, Bogdan Galewski, Mieczysław Wędrowski, Leszek Urba, Benedykt Szymański, Jan Szypniewski, Franciszek Karbowski.

- w Słupsku – Dariusz Bolewski, Tadeusz Auguścik, Stanisław Szukała.

- w Bydgoszczy – Czesław Rekowski, Stanisław Ziółkowski.

- w Głogowie – Zdzisław Wandycz, Zbigniew Szczechowiak.

- w Tarnowskich Górach – Andrzej Grucza, Stanisław Kowolik, Tadeusz Ostropolski.

- w Piekarach Śląskich – Ginter Krupka.

- w Bytomiu – Stanisław Zychla.

- w Brzegu – Zofia Hryciuk, Zbigniew Oliwa, Ewa Domańska

- w Kędzierzynie Koźlu – Kazimierz Klucznik, Leszek Żabski, Adam Bielski.

- w Elblągu – Ryszard Zemke.

W odpowiedzi na apel Episkopatu w 1984, „O nie picie wódki w sierpniu” Bracia postanowili wystąpić z czynnym poparciem tej idei. Pikietowano pod hasłami „Polaku poprzyj apel Episkopatu o nie picie wódki w sierpniu”, „Wódka odbiera nadzieję, Polska musi być trzeźwa”, „Kapitalizm Socjalizm Alkoholizm”, itp. Przez cały sierpień pikietowano wybrane sklepy z artykułami monopolowymi. Początkowo milicja zatrzymywała pikietujących, po czym wszyscy zostali zwolnieni. Akcję te prowadzono do 1989, przyłączyły się do niej inne Domy. Podczas pielgrzymki papieskiej w 1987 Bractwo zmobilizowało ponad 2700 mężczyzn do obstawy oraz ok. 250 kobiet do obsługi pielgrzymów, przygotowało ok. 900 miejsc noclegowych dla pielgrzymów. Ze względu na wysokie zdyscyplinowanie wyznaczano braci do wykonywania newralgicznych zadań. W trakcie pielgrzymki zatrzymany został Adam Drąg. wskutek postawionego władzom ultimatum został zwolniony z aresztu.

Bractwo na przełomie 1989/1990 zaangażowało się w ogólnopolską akcję zebrania ponad 100 000 podpisów pod petycją o „godzinę duszpasterską” w TVP. W 1990 działalność wspólnotowa praktycznie zanikła. Większość członków zaangażowała się w powstających nowych organizacjach takich jak Społeczny Komitet Budowy Pomnika J. Piłsudskiego w Gdańsku czy ruchach i partiach politycznych (m.in. Stronnictwie Pracy-Chrześcijańska Demokracja).

Andrzej Adamczyk