„Dwadzieścia Jeden”

Z Encyklopedia Solidarności

Hasło wydrukowane w Tomie I.

„Dwadzieścia Jeden” („21”), pismo społeczno-polityczne wydawane V 1986 – I 1989 w Warszawie, podtytuł: „Poglądy – Gospodarka – Idee – Sprawy społeczne – Rozmowy – Polemiki – Dokumenty”.

Ukazało się 10 nr. (w 1986 i 1988 po 2, w 1987 – 4, w 1989 – jeden podwójny) o obj. ok. 140 s. w formacie A5, drukowanych techniką sitodruku w nakładzie 800-1,2 tys. egz.; kwartalnik wydawany nieregularnie. Nr 1 wydrukowało Wydawnictwo V firmowane przez Międzyzakładową Strukturę Solidarności, następnie Oficyna Wydawnicza Rytm. Koszty druku pokrywano ze sprzedaży pisma, dobrowolnych wpłat czytelników oraz ze środków pozyskiwanych we Francji przez Waldemara Kuczyńskiego, m.in. dzięki Aleksandrowi Smolarowi i Karolowi Sachsowi; autorzy i redakcja pracowali bez wynagrodzenia.

Pismo, którego tytuł nawiązywał do 21 postulatów Sierpnia, powstało w tej części środowiska ekspertów „S”, która uważała, że jak najprędzej trzeba zmusić władze do negocjacji nt. przyszłego kształtu Polski. Założyli je Ryszard Bugaj, Andrzej Celiński, Kazimierz Dziewanowski, Bronisław Geremek i Tadeusz Mazowiecki. Weszli potem w skład redakcji, do której dołączyli Wojciech Adamiecki, Janusz Jankowiak i Witold Łuczywo (odpowiedzialny za stronę techniczną); sekretarzem redakcji był A. Celiński; pisali też: Halina Bortnowska, Włodzimierz Brus, Jerzy Jaruzelski, Sergiusz Kowalski, Artur Hajnicz (ps. Justyn), Jan Jarco, Andrzej Kaczyński (ps. Leon Bober), Mirosława Marody (ps. M.M.), Aleksander Paszyński (ps. AP, Wobis), Jan Strzelecki, Jarosław Szczepański, Jacek Szymanderski, ks. Józef Tischner, Andrzej Wielowieyski. Współpracowali zaproszeni przez R. Bugaja ekonomiści: Janusz Beksiak, Cezary Józefiak (Jan Bard), Tadeusz Kowalik, W. Kuczyński.

Pismo miało być „miejscem wymiany myśli, formułowania dialogu, kreślenia propozycji, interpretowania faktów i zdarzeń”, niezwiązanym z żadną orientacją polityczną, odwołującym się jednak do doświadczeń i tradycji „S”. Koncepcyjną podstawą był „Raport: Polska 5 lat po Sierpniu”. Publikowano głównie teksty analityczne i dyskusje o tematyce ekonomicznej, politycznej i społecznej.

Grażyna Jaworska