„Jaruzela”

Z Encyklopedia Solidarności

Wersja robocza.

„Jaruzela”, pismo satyryczne, wydawane nieregularnie w Warszawie w okresie III 1982 – II 1989 z podtytułem: „d[awna] Karuzela” oraz „pismo obyczajowe” . Założone przez Jarosława Lindenberga i Tomasza Buchholtza, którzy byli także autorami tekstów i rysunków. Tytuł nawiązywał do komunistycznego dwutygodnika satyrycznego „Karuzela” wydawanego w Łodzi.

Ukazało się 11 nr. (nr 9 jako „Jaruzela Reformowana”, nr 11 z II 1989 jako „Głos Szarego Członka – d. Jaruzela”) w formacie A4 o obj. 2-8 s., nakład nieznany. Drukowane na powielaczu lub techniką offsetową (pierwszy nr w maszynopisie). Wśród wydawców było m.in. Wydawnictwo im. Konstytucji 3 Maja, Niezależna Oficyna Wydawnicza i Wydawnictwo Przedświt. Kolportowane w ramach siatek dystrybucji tychże oficyn i wydawnictw.

Zawierało fikcyjne nazwiska redaktorów: Mieczysław Srakowski, Jerzy Turban, Albin Dziwak (parafraza nazwisk M. Rakowskiego, J. Urbana i A. Siwaka), od 7 nr. Wanda Niechciała i Wojciech Musiał, fikcyjne nazwy wydawców: „Ambasada ZSRR – filia w Jaworowie Podlaskim” (w nr. 5 wydawnictwo „Przedświt” usunęło słowo: ZSRR), od 7 nr. „Centralna Agencja Wywiadowcza (CIA), Waszyngton, USA, Delegatura w Tworkach k. Pruszkowa. Tel.: 997”.

Pismo było parodią języka i treści oficjalnej propagandy oraz komunistycznej historiografii. Publikowano teksty satyryczne dot. aktualnych wydarzeń społecznych i politycznych, zamieszczano fikcyjne komunikaty oficjalnych instytucji, rzekome wywiady z przedstawicielami władzy oraz rysunki satyryczne. Ponadto drukowano w odcinkach wspomnienia z okresu II wojny światowej fikcyjnego działacza komunistycznego podziemia – generała dywizji Zenona Rypały. Tytuł wspomnień „Duża Ziemia” stanowił parodię wspomnień L. Breżniewa pt. „Mała Ziemia”. Odcinki „Dużej Ziemi” czytane były w Radiu Wolna Europa przez Jacka Kaczmarskiego. Nr 7 przedrukowany przez „Express Polski” w Toronto. Rysunki satyryczne zamieszczane w „Jaruzeli” były często przedrukowywane przez inne wydawnictwa podziemne.

Grzegorz Wołk