„Spectator”

Z Encyklopedia Solidarności

Wersja robocza.

„Spectator”, czasopismo wydawane w Warszawie VI 1982 – wiosna 1986. Na okładce umieszczono tekst: Pismo nasze nawiązuje swym tytułem do pierwszej w dziejach prasy gazety, która wierzyła w zwycięstwo uczciwej analizy i rzeczowej argumentacji nad głupstwem, zacietrzewieniem i kłamstwem.

Ukazało się 12 nr. (w 1982 i 1983 po 3, 1984: 5, 1985/1986: 1) o obj. 58–115 s. w formacie A5 lub A6 (ten sam nr w zależności od drukarni mógł mieć różne formaty), drukowanych na offsecie lub techniką sitodruku w nakładzie 500-700 egz.; wychodziło nieregularnie. Wydawane i finansowane przez NOWą (Oficyna Wydawnictwo Enklawa), która pozostawiła redakcji całkowitą swobodę w decydowaniu o jego kształcie.

W składzie redakcji: Władysław Król (koordynator), Tomasz Kuczborski (projekt okładki), Wojciech Adamiecki, Leon Bójko, Stefan Bratkowski, Stanisław Brodzki, Aleksander Paszyński i Juliusz Rawicz (sekretarz redakcji do nr. 6), redaktorzy związani z Konwersatorium Doświadczenie i Przyszłość. Autorzy: Wojciech Adamiecki, Lech Bądkowski (ps. Eta), Ewa Berberyusz, Leon Bójko, Stefan Bratkowski, Stanisław Brodzki, Mirosław Drzewiecki (ps. Omikron), Wanda Falkowska (ps. Michał Fordon), Wiktor Klint (ps. Tau), Marian Leszczyński, Maryna Miklaszewska, Andrzej Osęka, Aleksander Paszyński, Ryszard Reiff (ps. Omega), Krystyna Sprusińska (ps. Prawnik), Janusz Stankiewicz, Jarosław Szczepański, Małgorzata Szejnert (ps. Beta), Jerzy Surdykowski (ps. Kappa), Piotr Wojciechowski (ps. Leonard Jeleń).

Publikowano głównie artykuły na tematy ekonomiczne, społeczne i polityczne, czasami dotyczące kultury, także na temat bieżącej sytuacji, miejsca i roli różnych grup społecznych i instytucji w obecnej i przyszłej Polsce, raporty DiP-u, dokumenty; deklarowano, że pismo nie reprezentuje żadnego ugrupowania politycznego ani organizacji. Zamieszczano pogłębione teksty analityczne, diagnozy materialnego i mentalnego stanu społeczeństwa, prognozowanie kierunku ich przemian w konfrontacji z poczynaniami władzy. Każdy nr otwierała dyskusja redakcyjna (nr 2: o przyszłości związków zawodowych, nr 6: o niebezpieczeństwie sowietyzacji). Osobną kategorię stanowiły artykuły zdjęte przez cenzurę w „Tygodniku Powszechnym”, ukazujące się pod prawdziwymi nazwiskami autorów, bez ich zgody i wiedzy (w nr. 5 rozmowa M. Miklaszewskiej z wybitnymi prawnikami o stanie sądownictwa w Polsce rok po ogłoszeniu stanu wojennego). We współpracy z grupą niezależnych socjologów i ekonomistów omawiano wyniki sondaży i ankiet. Pojawiała się też nieregularnie rubryka U sąsiadów poświęcona głównie Czechosłowacji i ZSRR.

Grażyna Jaworska