„Wyzwolenie” (Warszawa RPW)

Z Encyklopedia Solidarności

Wersja robocza.

„Wyzwolenie”, niezależny miesięcznik polityczny wydawany w Warszawie I 1984 – VI 1989 przez członków Ruchu Politycznego Wyzwolenie, niewielkiej organizacji liczącej około 30 osób i deklarującej chęć współpracy z podziemną „S” (wśród nich byli pracownicy Spółdzielni Dziennikarskiej Agencja Omnipress, zatrudniającej opozycyjnych dziennikarzy).

Ukazało się 26 nr. o obj. 26-39 str. w formacie A5 i A4 (nr. 1, 2/3 i 4/5), drukowane techniką offsetową przez Wydawnictwo RPW w nakładzie 600-800 egz.; wychodziło nieregularnie (w 1984 dwanaście nr., 1985-1988 po trzy, w 1989 dwa). W 1984 wydano dwa nr. specjalne w formacie A4 (pierwszy zawierał dokumenty programowe RPW, drugi był komentarzem do tragicznej śmierci ks. Jerzego Popiełuszki). Na pierwszej stronie kartonowej okładki umieszczono hasła RPW – Demokracja, Społeczeństwo, Niepodległość – i orła w koronie. Pozostałe trzy strony lub tylko ostatnią (w formacie A5) zajmowały czarno-białe rysunki satyryczne o tematyce politycznej.

W skład redakcji wchodzili Adam Strug (redaktor naczelny pisma i szef RPW), Marcin Galec (z-ca redaktora naczelnego), Jan Bazyl Lipszyc, Andrzej Krajewski, Elżbieta Misiak-Bremer i Małgorzata Dąbrowska. Do „Wyzwolenia” pisali Leon Bójko (ps. Roman Biednota), Janusz Czarniawski (ps. P. Janczar, pj), Jerzy Eysymontt (ps. Jerzy Jurczyński, Jur), M. Galec (ps. Paweł Ursyn), Andrzej Gelberg (ps. Krzysztof Kocoń), Katarzyna Gonta-Grabiec (ps. Gracjana Parmer), Tadeusz Jarzembowski (ps. Tadeusz Jarski), Lech Jęczmyk (ps. Andrzej Zawada, Adam lub Antoni Zajonc), A. Krajewski (ps. Ajaks), Jan Lohmann (ps. Feliks), E. Misiak-Bremer (ps. Michał G., Jan Gwiazdowski, J.G., Andrzej Jeżewski, A.J), Piotr Moszyński (ps. Tow. Hrabia), Waldemar Pernach (ps. Wero), Jerzy Rachowski (ps. Teodor Bossak), Witold Rawski (ps. Sejan), A. Strug (ps. Witold Porażka, Wiktor Róg, Witold, Karol Wit, /kwit/, Zetor, Kazimierz Kontorski), Włodzimierz Wowczuk (ps. Michał Łożeński, Michał Briański, Brutus, Andrzej Kurbski), Andrzej Krzysztof Wróblewski (ps. Zenon Kołodziejski). Za stronę techniczną i kolportaż odpowiadali M. Galec i J.B. Lipszyc.

Pismo prezentowało poglądy RPW i informowało o jego działaniach. Pierwszy nr otwierała Deklaracja i dokumenty programowe ruchu, który proponował bojkot wszelkich form życia społecznego i politycznego narzucanych przez władze. Publikowano również informacje o zawieranych przez ruch porozumieniach politycznych (komunikat o utworzeniu Porozumienia Demokratów Polskich), nagrodach przyznanych za publicystykę polityczną (Piotrowi Wierzbickiemu i Konstantemu Gebertowi), stypendiach dla osób represjonowanych, podejmowanych akcjach (bojkot wyborów do Sejmu PRL). Drukowano listy do zachodnich polityków (B. Craxiego, R. Regana, M. Tather), w których RPW domagał się bojkotu rządu PRL, a także odpowiedź na apel Do braci Ukraińców, Białorusinów i Litwinów dotyczący przyszłych granic wschodnich Polski. Oprócz tego tematyka podejmowana przez „Wyzwolenie” była dość zróżnicowana. Zajmowało się ono władzą (A. Strug, Kompromis – z kim), sytuacją polityczną i prawną w PRL (K. Gelberg, Na marginesie pewnej propozycji – rzecz o banicji), współczesnymi problemami międzynarodowymi, ze szczególnym uwzględnieniem ZSRS i stosunków polsko-rosyjskich (W. Wowczuk, Rosjanie – o Polsce i Polakach). Regularnie ukazywał się blok informacyjny Ze świata i z Polski, wybór z prasy polonijnej oraz fragmenty książek publikowanych na Zachodzie lub w podziemiu (np. Cienie zapomnianych przodków Adama Michnika). Sporo miejsca zajmowały wywiady (z Władimirem Bukowskim, Guy Sormanem) i poezja (K. Gonty-Grabiec, Antoniego Pawlaka, Grzegorza Przemyka).

W pierwszym nr. znalazło się podziękowanie dla Międzyzakładowego Porozumienia „S” za pomoc materialną. Później pismo było finansowane z dochodów Wydawnictwa RPW i dobrowolnych wpłat czytelników na Fundusz Prasowy miesięcznika. Został on założony przez A. Struga, J. Czarniawskiego, M. Galca, L. Jęczmyka i J.B. Lipszyca.

Kolportowano na terenie Warszawy i okolic.

Grażyna Jaworska