Barbara Tondos

Z Encyklopedia Solidarności

Wersja robocza.

Barbara Tondos, ur. 23 XI 1936 w Zakopanem, zm. 15 IX 2012 w Lublinie. Pochowana na cm. przy ul. Nowotarskiej w Zakopanem. Absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, kierunek historia sztuki (1956), w 1997 doktorat w Instytucie Sztuki PAN w Warszawie.

1956-1960 pracownik Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w woj. rzeszowskim, 1960-1965 pracownik muzeum w Łańcucie, organizatorka i kierownik Wojewódzkiej Składnicy Zabytków Ruchomych (później Dział Sztuki Cerkiewnej) i pracowni konserwatorskiej, 1969-1990 zatrudniona w Biurze Dokumentacji Zabytków w Rzeszowie; 1974-1976 organizatorka skansenu ratowniczego dla budownictwa (Maniów) w Łopusznej, 1976-1977 nauczycielka historii sztuki w Liceum Sztuk Plastycznych im. Antoniego Kenara w Zakopanem; 1986-2007 w Liceum Sztuk Plastycznych w Rzeszowie, w Studium Nauczycielskim, w Instytucie Sztuki Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz na kursach podyplomowych dla nauczycieli.

Od 1980 (wraz z mężem Jerzym Turem) uczestniczka opozycji solidarnościowej.

Od 16 XII 1981 kolporterka prasy podziemnej z Warszawy, następnie prasy i książek z Krakowa. W 1982 wydawca gazetki „Kos Przedrzeźniacz” (10 nr.), prowadziła bibliotekę wydawnictw podziemnych (gromadzonych od początku 1981). Od 1983 organizatorka cyklu spotkań z niezależnymi wykładowcami (m.in. Wojciechem Ziembińskim, Wojciechem Giełżyńskim, Stefanem Bratkowskim, Ryszardem Bugajem, Tomaszem Burkiem, związanym z Pomarańczową Alternatywą Zenonem Zegarskim z Wrocławia, Wojciechem Niedziałkiem, socjologiem i działaczem z Zakopanego – spotkanie na Turbaczu). Od 1985 uczestniczka akcji ulotkowych, organizatorka papieru dla niezależnych wydawnictw w Krakowie. Członek tzw. Grupy Rzeszowskiej, ukonstytuowanej w 1986, podejmującej niewielkie akcje propagandowe (prześmiewcza urna przed kościołem farnym w niedzielę z okazji referendum, kwiaty i napis: „Jeszcze pamiętamy...” 11 XI pod pomnikami, m.in. Stanisława Konarskiego). W VI 1988 po rewizji w mieszkaniu i zarekwirowaniu ponad 400 egz. wydawnictw (po 1989 w części zwróconych) skazana przez kolegium ds. wykroczeń na karę wysokiej grzywny. Od 1988 współorganizatorka Ruchu WiP w Rzeszowie (ukonstytuowanego w Rzeszowie w I 1989); od I 1989 m.in. działaczka na rzecz ekologii.

Od 1995 prowadzi Pracownię Historii Sztuki i Dawnej Architektury.

Autorka wielu książek, m.in. Piękno w drewnie zamknięte, Styl Zakopiański i zakopiańszczyzna oraz artykułów w „Biuletynie Historii Sztuki”, „Kwartalniku Architektury i Urbanistyki”, „Ochronie Zabytków”, „Wierchach”, „Tygodniku Podhalańskim”, „Profilach”, dziennikach oraz publikacji w wydawnictwach zbiorowych, np. w Encyklopedii Rzeszowa (2004).

Do 5 VII 1989 rozpracowywana przez Wydz. III WUSW w Rzeszowie w ramach SOR krypt. Meduza; 1 IX 1989 – 25 V 1990 w ramach SOR krypt. Pacyfiści.

Michał Stręk