Bractwo Oblatów św. Brygidy

Z Encyklopedia Solidarności

Wersja robocza.

Bractwo Oblatów św. Brygidy, 1984-1988. Niezależna organizacja katolików świeckich powstała przy kościele św. Brygidy w Gdańsku w styczniu 1984, stawiająca sobie za cel czynną obronę Kościoła Katolickiego w okresie komunizmu, demonstrowanie swojej aktywności w Kościele, umacnianie i ochrona więzi Kościoła z Narodem w okresie stanu wojennego. Cele osiągała poprzez integrowanie ludzi wokół wartości prezentowanych przez Kościół Katolicki, założyciele usiłowali zapobiec rozbijaniu więzi międzypracowniczych, demoralizacji, wzrastającemu egoizmowi i obojętności na los bliźniego. Bractwo realizowało cele dalekie mające na uwadze przygotowanie możliwie dużej grupy ludzi wychowanej w duchu Społecznej Nauki Kościoła, mogących w przyszłości stanowić trzon organizacji społecznych. Organizowało wykłady i seminaria prowadzone przez członków Rady Społecznej Episkopatu lub osoby przez nią polecane (A. Drzycimski, T. Strzębosz, Z. Polańska, J. Godlewski, W. Siła-Nowicki, J. Grzywacz, J. Zaleski, T. Adamek i in.). Prowadziło również na szeroką skalę działalność charytatywną.

Pomysł powołania organizacji pojawił się późnym latem 1983 wśród pracowników Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte w Gdańsku. Wcześniej, od samego początku stanu wojennego działała tam samorzutnie zorganizowana i jawnie działająca Kasa Wzajemnej Pomocy. Po zakończeniu działalności Kasy, w wyniku aresztowania dwóch jej organizatorów (Andrzeja Adamczyka i Romana Wyżlica) w czerwcu 1983, zaszła konieczność przeniesienia jej działalności poza teren Stoczni. Pomysł dołączenia do działającego przy parafii III Zakonu św. Brygidy i rozszerzenia jego działalności o część społeczną podsunął ks. Henryk Jankowski. 15 stycznia 1983 pierwsza grupa stoczniowców ze Stoczni Północnej złożyła przyrzeczenie. Pierwszym szefem, Bratem Przewodnikiem został Adam Drąg. Organizatorzy określili ideowy zakres organizacji i uchwalili statut, pomagał im w tym ks. Henryk Jankowski oraz ks. Rafał Markiton, diecezjalny duszpasterz rodzin, a w późniejszym okresie ks. Stanisław Dułak, jako kapelan wyznaczony przez Kurię Gdańską.

W miarę upływu czasu Bractwo rozrastało się ilościowo i brało na siebie coraz to nowe zadania. Początkowo były to obstawy uroczystości kościelnych, podczas procesji Bożego Ciała w 1984 członków Bractwa było ok. 400 osób. W tym czasie poszukiwano chętnych do członkostwa także w innych zakładach pracy Trójmiasta. Po śmierci ks. Jerzego Popiełuszki członkowie Bractwa obstawiali plebanię Św. Brygidy oraz Msze za Ojczyznę. Dbano o stronę organizacyjną, przeciwdziałano prowokacjom ze strony SB i MO. Od 1985 podjęto się stałych dyżurów przy obsłudze pielgrzymujących do grobu ks. Jerzego w Warszawie. Powołano wówczas Domy Oblatów w Tarnowskich Górach, Głogowie, Piekarach Śląskich, Słupsku, Bytomiu, Brzegu, Kędzierzynie-Koźlu, Bydgoszczy oraz starostw w Elblągu i Legnicy. Członkowie Bractwa brali także udział w pielgrzymkach stanowych do Piekar Śląskich, Pielgrzymce Świata Pracy na Jasną Górę i innych regionalnych pielgrzymkach (Sianów, Św. Wojciech, Cerekwica, Górka Klasztorna). Organizowano sympozja, wykłady i kilkumiesięczne kursy z historii, filozofii, ekonomii; nauczano także Społecznej Nauki Kościoła, prawa (w tym prawa pracy). Do czołowych moderatorów Bractwa w Polsce, należeli:

- w Gdańsku – oprócz organizatorów, Andrzej Chrobak, Paweł Slezyngier, Franciszek Rak, Krystyna Łyszcz, Walerian Kukowski, Ryszard Sela, Bogdan Galewski, Mieczysław Wędrowski, Leszek Urba, Benedykt Szymański, Jan Szypniewski, Franciszek Karbowski.

- w Słupsku – Dariusz Bolewski, Tadeusz Auguścik, Stanisław Szukała.

- w Bydgoszczy – Czesław Rekowski, Stanisław Ziółkowski.

- w Głogowie – Zdzisław Wandycz, Zbigniew Szczechowiak.

- w Tarnowskich Górach – Andrzej Grucza, Stanisław Kowolik, Tadeusz Ostropolski.

- w Piekarach Śląskich – Ginter Krupka.

- w Bytomiu – Stanisław Zychla.

- w Brzegu – Zofia Hryciuk, Zbigniew Oliwa, Ewa Domańska

- w Kędzierzynie Koźlu – Kazimierz Klucznik, Leszek Żabski, Adam Bielski.

- w Elblągu – Ryszard Zemke.

W odpowiedzi na apel Episkopatu w 1984, „O nie picie wódki w sierpniu” Bracia postanowili wystąpić z czynnym poparciem tej idei. Pikietowano pod hasłami „Polaku poprzyj apel Episkopatu o nie picie wódki w sierpniu”, „Wódka odbiera nadzieję, Polska musi być trzeźwa”, „Kapitalizm Socjalizm Alkoholizm”, itp. Przez cały sierpień pikietowano wybrane sklepy z artykułami monopolowymi. Początkowo milicja zatrzymywała pikietujących, po czym wszyscy zostali zwolnieni. Akcję te prowadzono do 1989, przyłączyły się do niej inne Domy. Podczas pielgrzymki papieskiej w 1987 Bractwo zmobilizowało ponad 2700 mężczyzn do obstawy oraz ok. 250 kobiet do obsługi pielgrzymów, przygotowało ok. 900 miejsc noclegowych dla pielgrzymów. Ze względu na wysokie zdyscyplinowanie wyznaczano braci do wykonywania newralgicznych zadań. W trakcie pielgrzymki zatrzymany został Adam Drąg. wskutek postawionego władzom ultimatum został zwolniony z aresztu.

Bractwo na przełomie 1989/1990 zaangażowało się w ogólnopolską akcję zebrania ponad 100 000 podpisów pod petycją o „godzinę duszpasterską” w TVP. W 1990 działalność wspólnotowa praktycznie zanikła. Większość członków zaangażowała się w powstających nowych organizacjach takich jak Społeczny Komitet Budowy Pomnika J. Piłsudskiego w Gdańsku czy ruchach i partiach politycznych (m.in. Stronnictwie Pracy-Chrześcijańska Demokracja).

Andrzej Adamczyk