Colloquium Narodów

Z Encyklopedia Solidarności

Hasło wydrukowane w Tomie II.

Colloquium Narodów, potoczna nazwa niezależnej konferencji „Litwini, Białorusini, Ukraińcy, Polacy – przesłanki pojednania” poświęconej mniejszościom narodowym w Polsce, zorganizowanej 23-25 X 1987 w ośrodku oo. jezuitów w Łodzi z inicjatywy ks. Stefana Miecznikowskiego; pomysłodawca i koordynator: Tomasz Filipczak, przy współpracy organizacyjnej dr. Mirosława Michalika (matematyk, krajoznawca) i Piotra Antoniaka (przewodnik beskidzki).

CN było przedsięwzięciem pionierskim, poświęconym tematom przemilczanym lub zakłamanym propagandowo. Konferencję poprzedziła korespondencja ks. S. Miecznikowskiego z Ukraińcami i Białorusinami; listy te współkształtowały program sympozjum. Przedstawiono referaty: poświęcone losom Białorusinów (m.in. Sokrat Janowicz), Łemkom (Bernadetta Wojtowicz, Jarosław Moklak), Ukraińcom (Ryszard Torzecki) i Polakom w relacjach z pobratymcami (Bohdan Skaradziński o UPA i AK, Tadeusz A. Olszański o akcji Wisła, prof. Władysław A. Serczyk, doc. Krystyna Śreniowska i dr Włodzimierz Mokry o trudnych kwestiach tożsamości ukraińskiej). W referatach akcentowano przesłanki pojednania między Polakami, Łemkami, Białorusinami i Ukraińcami. W dyskusji uczestniczyli lub przysłuchiwali się m.in. prof. Andrzej Vincenz (Heidelberg), prof. Maria Turlejska, prof. Jerzy Tomaszewski, dr hab. Jan Józef Lipski, dr Janusz Dunin-Horkawicz, Mirosław Czech, Bronisław Komorowski, Bronisław Makowski, także młodzież z Gdańska, Krakowa i Lublina. Spotkanie zakończyło się w „atmosferze swobody szczerego wypowiedzenia się, jaką daliśmy wszystkim”, jak podsumował ks. S. Miecznikowski.

CN towarzyszyła wystawa „Łemkowie – ludzie, krajobrazy, zabytki” autorstwa P. Antoniaka, Tomasza Traczyka i Witolda Grzesika, koncert chóru pod dyr. Jarosława Polańskiego z kościoła oo. bazylianów w Warszawie z programem ukraińskiej muzyki cerkiewnej. Konferencję odnotowała prasa podziemna.

W 1991 materiały CN opublikował T. Filipczak przy współpracy Wacława Bierkowskiego (oprac. Paweł Spodenkiewicz, dr Henryk Michalak).

Józef Śreniowski