EWM GP 16/2009

Z Encyklopedia Solidarności

GAZETA POLSKA, 22 kwietnia 2009

Konfederacja Młodej Polski „Rokosz”

Konfederacja Młodej Polski (KMP) „Rokosz” (szerzej znana pod nazwą „Warta”) została założona w 1981 r. przez Wojciecha Nowaka „Alfę”, Pawła Kozackiego „Hadesa” (uczniów VIII LO) i Krzysztofa Korzeniowskiego „Rutka” (ucznia Technikum Gastronomicznego). W okresie gdy niemal cała opozycja prowadziła jawną działalność, KMP „Rokosz” pozostawała organizacją konspiracyjną. Jej aktywność wzrosła w czasie stanu wojennego. KMP „Rokosz” posiadała własne założenia programowe, a struktura organizacyjna miała być wzorowana na AK. Na czele stał Wojciech Nowak i trzyosobowy sztab, który tworzyli: Szymon Weber „Ryszard”, Marek Gapiński „Kolumb” i K. Korzeniowski. Sztabowi podlegali dowódcy sekcji i drużyn, którzy razem tworzyli Komendę Główną „Warty”.

Członkowie organizacji występowali pod dwoma pseudonimami, jeden był używany w działaniach wewnątrzorganizacyjnych, a drugi w kontaktach zewnętrznych. Również nazwy „Warta” używano poza organizacją. Statut KMP zakładał, że miała ona być oparta na systemie trójkowym, jednak zamierzenia te nie zostały zrealizowane, gdyż poszczególne sekcje miały rozmaitą liczebność. Pod koniec 1982 r. do organiazacji należało 60 osób – przeważnie licealistów i uczniów techników. I choć przy wstępowaniu do KMP „Rokosz” składano przysięgę, część osób działających w organizacji nie była zaprzysiężona.

Solidarność nad komitetem

Członkowie KMP zajmowali się przede wszystkim malowaniem napisów na murach, przeprowadzaniem akcji ulotkowych, kolportażem pism podziemnych (np. „Obserwatora Wielkopolskiego”, „Głosu SKOS-ów” i Solidarności Walczącej), a od I 1983 r. wydawaniem i kolportowaniem własnego pisma pt. „Pokolenie Walczące”. W 1982 r. działacze KMP m.in. umieścili – na budowanej wówczas nowej siedzibie AE – dużych rozmiarów transparent z napisem „Solidarność”, namalowali napisy na budynkach Wydziału Nauk Społecznych UAM przy ul. Szamarzewskiego (13 VI), wysadzili za pomocą ładunku wybuchowego gablotę z materiałami propagandowymi PZPR znajdującą się w przejściu podziemnym pod rondem Kopernika (4 II) oraz prowadzili akcję „Antykolaborant”. Najbardziej spektakularną akcję członkowie tej organizacji wykonali jednak 13 kwietnia 1982 r. Jacek Andrzejewski (uczeń Technikum Budowlanego) i Marek Gapiński przedostali się w nocy po dachach sąsiednich kamienic na dach KW PZPR, gdzie znajdował się maszt z czerwoną flagą. Zdarli ją, a na jej miejsce umieścili nową z napisem „Solidarność”. Wydarzenie to wywołało duży rezonans wśród mieszkańców Poznania, którzy udając się rano do pracy, spostrzegli flagę Solidarności powiewającą na dachu siedziby partii. O wydarzeniu tym pisała także prasa podziemna.

Trudno obecnie jednoznacznie określić, jak długo wisiała tam flaga Solidarności. Zauważył ją Jan Mielcarek – sekretarz organizacyjny KW PZPR, który wbiegł do budynku i nakazał portierowi zerwanie jej. W celu wykrycia sprawców SB założyła tego dnia SOR krypt. „Lunatyk”, którą prowadził ppor. Czesław Szaj – st. inspektor Wydziału III KW MO w Poznaniu. Jak stwierdzili funkcjonariusze SB, zamiany flag dokonano pomimo zewnętrznej i wewnętrznej ochrony budynku przez zatrudnionych w tym celu milicjantów. W ramach prowadzonej sprawy przekazano odpowiednie zadania agenturze, przesłuchiwano i sprawdzano operacyjnie okolicznych mieszkańców, pracowników firm przeprowadzających remonty w budynku, zajmujących się smołowaniem dachu, konserwacją neonu i wind, a także kominiarzy. SB brała też pod uwagę możliwość zawieszenia flagi Solidarności przez... prawników KW PZPR i wobec niektórych z nich również prowadziła działania sprawdzające.

Do lipca 1983 r. funkcjonariusze SB i MO nie uzyskali jednak żadnych informacji pozwalających na określenie sprawcy lub środowiska, skąd sprawca mógłby się wywodzić. W tej sytuacji zaprzestano prowadzenia SOR krypt. „Lunatyk”. Dopiero w 1984 r. w czasie prowadzonych przesłuchań członków KMP „Rokosz” okazało się, kto był wykonawcą tej spektakularnej akcji. Należy dodać, że już 13 kwietnia 1982 r. kierownictwo KW PZPR poleciło założyć „siatki ochronne i inne zabezpieczenia utrudniające dogodne wejście na dach budynku”.

Akcja „Barak”

1982 r. przez kilka miesięcy przygotowywano akcję o kryptonimie „Barak”, która miała zostać wykonana w grudniu tego roku. Planowano według przyjętych założeń, równocześnie wykonać napisy na zewnątrz lub wewnątrz budynków szkół, w których uczyli się członkowie organizacji. Jej przeprowadzenie zbiegło się z wydarzeniami w II LO (po „cichej przerwie” 16 grudnia 1982 r. zawieszono na kilka dni większość klas), w związku z tym do zestawu przygotowanych haseł dołożono jeszcze jedno: „Ręce precz od II LO”. W nocy z 19 na 20 grudnia 1982 r. akcja malowania napisów na lub w budynkach szkolnych najlepiej udała się w VII LO. W tym czasie wymalowano również hasła na murach IX i XI LO, a także na płycie boiska V LO (napis „Solidarność narodu zwycięży” oraz symbol Polski Walczącej). Z kolei w budynku VIII LO zatrzymano trzy osoby, które weszły do niego w celu wykonania napisów, a w VI LO trzech wykonawców akcji zostało przepłoszonych po rozpoczęciu malowania.

Akcję kontynuowano w 1983 r. – w nocy z 27 na 28 marca 1983 r. wykonano napisy w Zespole Szkół Chemicznych na Starołęce (takie jak: „Precz z dyktaturą czerwonych generałów”, „Stracone pokolenie”), a w nocy z 27 na 28 kwietnia 1983 r. w IV LO (m.in. „Precz z juntą”, „Precz z PZPR” i „WRON WON”). Prowadzone w tej sprawie śledztwo w latach 1982–1983 nie przyniosło rezultatów i dopiero w 1984 r. w czasie działań operacyjno-śledczych udało się SB wykryć większość wykonawców akcji „Barak”.

„Wolny Licealista” i „Pokolenie Walczące”

Z działalnością KMP „Rokosz” związana była również grupa osób wydająca pismo zatytułowane „Wolny Licealista” oraz ulotki sygnowane tą samą nazwą. W 1983 r. grupa ta połączyła się z zespołem wydawanego od stycznia 1983 r. pisma „Pokolenie Walczące” i od 4. numeru ukazywało się ono z nowym podtytułem: Antysocjalityczne Pismo Młodych. Zespół redakcyjny tego periodyku tworzyli m.in.: Marek Gapiński, Marek Nicgorski, Zbigniew Rutkowski i Krzysztof Kaźmierczak. Chociaż pismo było wydawane przez KMP „Rokosz”, faktu tego nie ujawniono nigdy na jego łamach.

Redaktorzy tych czasopism nie ograniczali się do publikowania tekstów o charakterze programowym, politycznym i historycznym, ale mieli także ambicje propagowania kultury niezależnej: „Działa »Nowa«, »Krąg«, setki innych ośrodków podziemnego świata kultury, które nie bacząc na represje tworzą To czego ani ZOMO nie rozpędzi, ani SB nie unicestwi. Jako młodzież musimy wywalczyć sobie miejsce w tym świecie kultury, ponieważ tylko ona razem z wiarą doda nam siły i nadziei” – pisali redaktorzy „Wolnego Licealisty” w grudniu 1982 r. Zainteresowania grupy „Wolnego Licealisty” były rozwijane na łamach „Pokolenia Walczącego”, np. ogłoszono konkurs literacki zatytułowany „Przyszło nam tworzyć historię w czarnej codzienności” oraz wydawano dodatek zatytułowany „Kultura Niezależna”.

Rozbicie organizacji

SB długo nie wiedziała nic o działalności KMP „Rokosz”. Dopiero 13 września 1983 r. TW „Wojtek” (uczeń Technikum Chemicznego na Starołęce) przekazał informację o istnieniu podziemnej organizacji. W celu jej rozpracowania SB rozpoczęła SOS krypt. „Chemik” i w wyniku realizowanych działań operacyjnych ustalono jej nazwę, powiązania organizacyjne ze Szkolnymi Kołami Oporu Społecznego i „Pokoleniem Walczącym”, kontakty z podziemiem w Inowrocławiu, a od grudnia 1983 r. rozpoczęto rozpracowywać Wojciecha Nowaka. Oprócz przedsięwzięć w ramach SOS krypt. „Chemik”, funkcjonariusze Wydziału III – 1 prowadzili również działania operacyjne przeciwko podziemnym organizacjom młodzieżowym w ramach SOR krypt. „SKOS” i SOR krypt. „Licealiści”. 6 marca 1984 r. rozpoczęły się rewizje, zatrzymania, aresztowania i przesłuchania osób zaangażowanych w działalność młodzieżowego podziemia. Śledztwem objęto 62 osoby, z których 21 tymczasowo aresztowano.

W wyniku tych działań KMP „Rokosz” i redakcja „Pokolenia Walczącego” zostały rozbite.

Przemysław Zwiernik
pracownik OBEP IPN w Poznaniu, współpracownik Encyklopedii Solidarności



KONFEDERACJA MŁODEJ POLSKI „ROKOSZ” (KMP „ROKOSZ”)

Występowała również pod nazwą „Warta”, założona w 1981. Organizacja tajna wzorującą się na AK, działalność na większą skalę prowadziła po 13 XII 1981. Na jej czele stał Wojciech Nowak „Alfa” i 3-osobowy sztab: Szymon Weber „Ryszard”, Marek Gapiński „Kolumb” i Krzysztof Korzeniowski „Rutek”. Według statutu, organizacja miała być oparta na systemie trójkowym, przy wstępowaniu do niej składano przysięgę. W 1983 do organizacji przystąpili członkowie grupy Wolny Licealista (WL). Członkowie WL współuczestniczyli w redagowaniu pisma „Pokolenie Walczące”. Po 13 XII 1982 działacze KMP „Rokosz” wykonali wiele spektakularnych akcji, m.in. „Barak”, która polegała na wymalowaniu napisów w szkołach średnich potępiających stan wojenny. Organizacja liczyła ok. 60 członków. KMP „Rokosz” była rozpracowywana przez SB w ramach SOS krypt. „Chemik”. Do organizacji został wprowadzony TW „Wojtek”. Wiosną 1984 w wyniku działań operacyjnych i śledczych SB rozbiła KMP Rokosz i redakcję „Pokolenia Walczącego”.