Fundusz Wydawnictw Niezależnych

Z Encyklopedia Solidarności

Hasło wydrukowane w Tomie I.

Fundusz Wydawnictw Niezależnych, struktura wspomagająca podziemny ruch wydawniczy, utworzona jesienią 1985 z inicjatywy Grzegorza Boguty, przy poparciu RKW „S” Region Mazowsze i akceptacji krajowej TKK, z udziałem 5 wydawnictw warszawskich: NOWej, CDN, Kręgu, Przedświtu, Wydawnictwa Społecznego KOS oraz Oficyny Literackiej z Krakowa. Wcześniej podziałem pomocy finansowej i sprzętu przysyłanego z Zachodu zajmował się zespół przy RKW w składzie: G. Boguta, Konrad Bieliński i Zbigniew Bujak.

Tym, co różniło Fundusz od poprzednich rozwiązań i projektów, było uniezależnienie pomocy dla wydawnictw od struktur „S”. Decyzje o rozdziale środków w kraju podejmowało Konsorcjum Wydawnictw Niezależnych – grupa firm założycielskich, której skład weryfikowano co roku na podstawie wielkości produkcji książek. W 1988 powiększono Konsorcjum o Inicjatywę Wydawniczą Aspekt i Wydawnictwo Grup Politycznych Wola, w 1989 o wydawnictwa: Myśl, Pokolenie i PoMost (w miejsce Kręgu i WS KOS).

Nadzór nad działalnością Funduszu (kwitowanie rocznych sprawozdań finansowych i akceptacja zmian w składzie Konsorcjum) sprawowała Społeczna Rada Wydawnictw Niezależnych; przedstawicielem zagranicznym była Irena Lasota, organizatorami pomocy dla wydawnictw w różnych okresach m.in.: Mirosław Chojecki i Marian Kaleta z ramienia Biura Koordynacyjnego „S” za Granicą (przerzut sprzętu ze Szwecji) oraz Jerzy Giedroyc (przekazał na kapitał założycielski FWN ok. 7-9 tys. dol.). Poszczególne publikacje były też wspierane, m.in. w zakresie honorariów autorskich i translatorskich, przez Fundusz Pomocy Niezależnej Literaturze i Nauce Polskiej w Paryżu, organizację Solidarité France-Pologne oraz struktury z porozumienia OKN-o (Oświata, Kultura, Nauka), pozyskujące pomoc finansową dzięki własnym kontaktom na Zachodzie. 1985-1989 na konto FWN przekazano ponad 380 tys. dol.

Fundusz próbował również promować na podziemnym rynku wydawniczym pewne zasady etyczne: poszanowania praw autorskich i wydawniczych oraz wypłacania honorariów; ustalano też maksymalne koszty druku jednej strony i podawano je na okładkach książek wydawanych przez sygnatariuszy Konsorcjum. Komunikaty i oświadczenia FWN publikowano w organie Konsorcjum – „Informatorze Międzywydawniczym”, oraz prasie podziemnej związanej z „S”. Fundusz zakończył działalność w 1989.

Piotr Bigoś