Jacek Szymanderski

Z Encyklopedia Solidarności

Hasło wydrukowane w Tomie I.

Jacek Szymanderski, ur. 21 II 1945 w Radomiu. Absolwent socjologii na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego (1968).

1968-1974 starszy asystent w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN, 1974-1989 w Instytucie Historii PAN. 1977-1980 w kontakcie KOR, następnie KSS KOR.

We IX 1980 współorganizator NSZZ Pracowników Nauki Techniki Oświaty i Kultury w Warszawie; od X 1980 w „S”, zaangażowany w tworzenie struktur założycielskich MKZ Mazowsze; autor w niezależnym dzienniku MKZ Mazowsze, następnie Regionu Mazowsze „Niezależność” oraz „Wiadomości Dnia”. W III 1981 na zjeździe niemieckich związków zawodowych w RFN jako przedstawiciel „S”. W VI 1981 delegat na I WZD Regionu Mazowsze, członek ZR, delegat na I KZD.

Po 13 XII 1981 podjął próbę zorganizowania z ramienia Regionu Mazowsze „S” podziemnej łączności między działaczami. 20 XII 1981 internowany w Ośr. Odosobnienia w Warszawie-Białołęce (współredaktor gazetki internowanych „Koniem przez Świat”), Załężu k. Rzeszowa (31 VIII uczestnik buntu), Kielcach-Piaskach, 7 XII 1982 zwolniony. 1982-1989 współtwórca duszpasterstwa Rada Parafialna Byłych Internowanych i Więźniów Politycznych (pod opieką ks. Jana Sikorskiego) przy kościele Wniebowzięcia NMP i św. Józefa Oblubieńca (seminaryjny), następnie przy kościele św. Józefa Oblubieńca NMP w Warszawie; współorganizator Mszy za Ojczyznę tamże. Autor w podziemnych pismach: „Wola” (1983-1984), „Wolna Trybuna” (1983-1985) i „PWA” (1987-1988), 1986-1987 autor i redaktor w Radiu „S”. 1983-1989 członek TKZ „S” w Instytucie Historii PAN; wykładowca w ramach współpracy z duszpasterstwami w całej Polsce. 1984-1988 współpracownik struktur „S” w Rzeszowie. 18 XII 1985 aresztowany, przetrzymywany w AŚ Warszawa-Mokotów, w VIII 1986 zwolniony na mocy amnestii. 1985-1989 rzecznik i animator Ruchu WiP. W 1987 współtwórca jawnej grupy Komitet Obywatelski Przeciw Przemocy; współorganizator Tygodni Kultury Chrześcijańskiej. 7-9 V 1987 współorganizator międzynarodowego seminarium „Pokój międzynarodowy i porozumienia helsińskie” w kościele Miłosierdzia Bożego i św. Faustyny w Warszawie; 25-28 VIII 1988 uczestnik Międzynarodowej Konferencji Praw Człowieka w parafii św. Maksymiliana Kolbego w Krakowie-Mistrzejowicach, współprowadzący obrady; jesienią 1988 współorganizator seminarium ekologicznego przy kościele Podwyższenia Świętego Krzyża w Gliwicach. 17-24 III 1985 wspomagał głodujących w kościele w Podkowie Leśnej o uwolnienie Marka Adamkiewicza skazanego za odmowę złożenia przysięgi wojskowej; 13-20 IX 1987 uczestnik głodówki w kościele oo. Jezuitów w Bydgoszczy o uwolnienie Oskara Kasperka i Piotra Różyckiego skazanych za odmowę służby wojskowej. W 1988 uczestnik nieformalnych pertraktacji (z władzami PRL ws. zmiany ustawy o powszechnym obowiązku obrony. 1987-1989 rzecznik podziemnej Tymczasowej Krajowej Rady Rolników „S”, organizator rolniczych pielgrzymek na Jasną Górę. Wielokrotnie zatrzymywany, poddawany rewizjom.

W 1989 uczestnik obrad Okrągłego Stołu w podzespole ds. rolnictwa, obserwator z ramienia „S” RI. 1989-1991 poseł RP z listy KO „S”, wiceprzewodniczący Komisji Obrony Narodowej. 1990-1993 dyr. Ośrodka Badań Opinii Publicznej, 1996-1999 właściciel firmy Doradztwo i Badania Jasz, 1999-2005 dyr. Agencji Rozwoju Komunalnego, 1999-2001 doradca ministra rolnictwa. 2007-2008 Ekspert w Urzędzie m.st. Warszawy. W 1989 współzałożyciel PSL „S”, nast. w SKL, od 2004 w PO. Od 2003 członek Stowarzyszenia Wolnego Słowa.

Autor publikacji, m.in.: Kryzys w perspektywie legitymizacji, w: Polacy ’84 dynamika konfliktu i konsensusu (praca zbiorowa pod redakcją W. Adamskiego, K. Jasiewicza. A. Rycharda, Uniwersytet Warszawski, 1986), współautor z Krystyną Kersten Diabły, Żydzi, Komuniści („Krytyka” nr 27, 1988), Złamanie rewolucyjnej utopii, w: Pięć lat po czerwcu (pod redakcją J. Winieckiego; 1994), Stosunek opinii publicznej do zmian instytucjonalnych w Polsce („Zeszyty Centrum im Adama Smitha” nr 23, 1996).

Anna Grażyna Kister