Jan Środoń

Z Encyklopedia Solidarności

Wersja robocza.

Jan Środoń, ur. 26 IV 1947 w Krakowie. Absolwent Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie (1970); od 1975 doktor nauk technicznych.

1970-1971 zatrudniony w Instytucie Ochrony Środowiska AGH, od 1971 w Instytucie Nauk Geologicznych PAN w Krakowie. 1975-1976 przebywał w Case Western Reserve University w Cleveland w Ohio w USA na stypendium postdoktoranckim Fulbrighta. Od 1976 liczne pobyty naukowe połączone z dydaktyką w USA, Francji, Wielkiej Brytanii. Od 1965 związany z Dominikańskim Duszpasterstwem Akademickim Beczka. Współpracownik KOR, następnie KSS KOR, SKS w Krakowie, m.in. od 1976 przepisywał „Biuletyn Informacyjny KOR”; 1976-1980 organizator kolportażu wydawnictw niezależnych, udostępniał mieszkanie na potrzeby działalności KSS KOR i SKS; od 1976 autor licznych artykułów prasowych, popularnonaukowych, społeczno-politycznych („Tygodnik Powszechny”, „W drodze”, „Gazeta Krakowska”, „Wszechświat”, „Płaj”, „Góry”, „Gazeta Wyborcza”); w 1977 inicjator, współwydawca w Krakowie książki Adama Michnika Cienie zapomnianych przodków; 1979-1980 autor publikacji w „Merkuriuszu Krakowskim i Światowym”, ps. Borowik.

Od IX 1980 w „S”; współorganizator WZD w PAN, najpierw NSZZ Pracowników Nauki, Techniki i Oświaty, od 17 IX „S”, członek KZ w PAN w Krakowie (szef Sekcji Informacji), reprezentant w Ogólnopolskiej Komisji Porozumiewawczej „S” PAN, uczestnik zjazdów OKP Nauki; 1980-1981 współzałożyciel „Głosu PAN”, autor, redaktor naczelny., organizator pracy wydawniczej, dostaw sprzętu i materiałów drukarskich; w 1981 współwydawca „Zeszytów Sieci”.

Od 14 XII 1981 w ukryciu, redaktor codziennego biuletynu „Informacja KS PAN”, organizator przekazywania informacji i wydawnictw na zachód (przez konsulat USA); w 1982 autor artykułu Co się stało i co robić dalej, tekstu instruktażowego nt. gromadzenia informacji; współinicjator, współorganizator odbudowy regionalnych struktur „S” (OKO, później RKW), współpracownik RKW; współorganizator kolportażu w strukturze ponadzakładowej; współorganizator uczestnik struktury finansowej przekazującej środki z Zachodu do Małopolski na potrzeby wydawnictw podziemnych; uczestnik systematycznych dostaw bibuły na zachód, przerzutu wydawnictw emigracyjnych do Polski. 1982-1983 oraz od 1986 autor tekstów do „Hutnika”, „Biuletynu Małopolskiego”, „Kroniki Małopolskiej”. 23 XI 1982 zatrzymany pod zarzutem kontynuowania działalności związkowej, śledztwo umorzone z braku dowodów, 29 XII 1982 uwolniony. 1983-1985 w czasie pobytu w USA w kontakcie z Janem Nowakiem Jeziorańskim (zdał mu relację z aktualnej sytuacji Polski oraz zorganizował dla niego przerzut krajowych wydawnictw podziemnych) i z International Literary Center w celu uzyskania pomocy dla wydawnictw podziemnych w Polsce. W 1986 habilitacja. 1986-1991 i 1996-1999 redaktor w Clays & Clay Minerale w USA.

W 1989 uczestnik kampanii wyborczej KO „S”, organizator stoiska informacyjnego przed siedzibą PAN w Krakowie, członek KO w Krakowie, przewodniczący KO na Woli Justowskiej. 1989-1990 przewodniczący KZ „S” PAN w Krakowie, wiceprzewodniczący Ogólnopolskiej Komisji Porozumiewawczej „S” PAN. 1990-2001 i od 2008 członek zarządu, przewodniczący sekcji ilastej Polskiego Towarzystwa Mineralogicznego; członek Towarzystwa Popierania i Krzewienia Nauk, Societe Francaise de Mineralogie et de Cristallographie (w 1992 wiceprezydent). 1992-1995 kierownik ośrodka badawczego ING PAN w Krakowie. 1992-1997 członek redakcji „Geologia Carpathica-Clays” (Słowacja), od 1992 „Clay Minerale”. Od 1994 profesor nauk o ziemi. 1994-2005 członek UW. W 1999 organizator Europejskiej Konferencji Ilastej Euroclay w Krakowie. 2001-2004 z-ca dyr. ds. naukowych ING PAN. Członek licznych towarzystw naukowych polskich i zagranicznych: Clay Minerals Society w USA, 1993-1997 przewodniczący East European Committee, 1997-1999 członek rady CMS, Czech and Slovak Clay Groups (członek honorowy od 1996), European Clay Groups Assotiation; 2003-2007 przewodniczący Polskiego Towarzystwa Geologicznego. 2005-2007 członek Rady Geologicznej przy Ministrze Środowiska. Autor oraz współautor książek i artykułów naukowych publikowanych w kraju i za granicą.

Nagrody: Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za pracę magisterską (1970), im. Ignacego Domeyki przyznana przez Polskie Towarzystwo Mineralogiczne za pracę doktorską (1978), im. Wawrzyńca Teisseyre'a Wydziału VII Nauk o Ziemi i Nauk Górniczych PAN (1992), im. Jacksona przyznaną przez Clay Minerals Society (1992), im. Ulricha-Hofmanna przyznana przez ECGA (2003, USA). Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2008).

18 VII 1978 – 27 V 1985 rozpracowywany przez Wydz. III-1 KW MO/WUSW w Krakowie w ramach SOR krypt. Bazalt.

Anna Kawalec