Jerzy Giza

Z Encyklopedia Solidarności

Wersja robocza.

Jerzy Giza, ur. 17 IV 1957 w Nowym Sączu. Absolwent Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie, Wydział Historii (1982).

W II poł. l. 70. członek Akcji na rzecz Niepodległości. XI 1980-XII 1981 oraz IX 1982 – VIII 1988 nauczyciel w SP nr 13 w Krakowie, nast. pozbawiony pracy w szkolnictwie państwowym „za działalność sprzeczną z socjalistycznym i laickim charakterem szkoły”; X 1988 – I 1989 pracował w Domu Dziecka nr 1 w Krakowie (zwolniony wskutek nacisków SB).

1980-1989 działacz krakowskich i sądeckich środowisk niepodległościowych, m.in. autor i współautor wielu niezależnych wystaw historycznych, koncertów i obchodów świąt patriotycznych, twórca i inicjator utworzenia lub przywrócenia kilkudziesięciu tablic i monumentów w ie; IX 1981 – 1984 inicjator i prezes Towarzystwa im. Generała Józefa Kustronia w Nowym Sączu.

1982-1987 członek Komitetu Opieki nad Kopcem Józefa Piłsudskiego w Krakowie oraz Instytutu Katyńskiego; od 1983 członek Kongresu Solidarności Narodu, przekształconego w 1989 w Stronnictwo Wierności Rzeczypospolitej – KSN; współpracownik prasy podziemnej (m.in. „Solidarność Narodu”, „Polska Jutra”, „Wiadomości Nowosądeckie”, „Sowiniec”) oraz polskiej prasy emigracyjnej (m.in. londyński „Tydzień Polski”, „Dziennik Polski”); 1987-1991 współzałożyciel i członek (konspiracyjnego) Komitetu Uczczenia Pamięci Sądeczan Pomordowanych na Wschodzie przekształconego w Sądecką Rodzinę Katyńską. Współpracownik Rządu RP na Uchodźstwie (szczególnie ministra ds. kraju, później ostatniego emigracyjnego prezydenta RP, Ryszarda Kaczorowskiego). Bliski współpracownik działaczy niepodległościowych i podziemnej „S”, m.in. Wojciecha Ziembińskiego, Andrzej Szkaradka, Adama Macedońskiego, Mariana Banasia, Bogdana Sekuły, Piotra M. Boronia, Włodzimierza Sackiewicz-Steckiewicza, Jerzego Bukowskiego. Łącznik pomiędzy Warszawską Rodziną Legionistów i Peowiaków a Związkiem Legionistów Polskich w Nowym Sączu i Krakowie.

Od 1989 twórca i dyrektor Społecznej Szkoły Podstawowej nr 1 im. Józefa Piłsudskiego w Krakowie, pierwszej niepublicznej szkoły podstawowej w Polsce. 1998-2002 członek (spoza Rady) Komisji Edukacji Rady Miasta Krakowa i Komitetu Honorowego Krakowskiego Forum Kultury Polskiej. Od 1999 dyrektor Zespołu Szkół Społecznych nr 1 w Krakowie (SSP nr 1 im. J. Piłsudskiego i Społeczne Gimnazjum nr 1 im. Zbigniewa Herberta), wydawca corocznych „Sprawozdań Dyrekcji” i rocznicowych publikacji szkolnych: Kadry szkolnego życia (1999), Codzienności szkolnej lata minione (2004) i Kalejdoskop szkolnych zdarzeń (2009). Członek Wojewódzkiego Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Krakowie, od 2006 wiceprzewodniczący. Działacz społeczny, m.in. Towarzystwa Ratowania Kaplicy Loretańskiej, Towarzystwa im. Józefa Piłsudskiego, Społecznego Towarzystwa Oświatowego.

Publicysta historyczny i biografista (blisko 300 opublikowanych życiorysów), autor kilkudziesięciu artykułów w „Almanachu Sądeckim” i kilku książek dotyczących historii Sądecczyzny, m.in. Nowosądecka lista katyńska (1991, wydanie poszerzone 2009), Sądeccy generałowie w służbie polskiej i obcej (1993), Cmentarz komunalny w Nowym Sączu – rejestr zasłużonych (1994), Sądeccy kawalerowie Virtuti Militari 1918-1920 (1999). Autor tomików wierszy i prozy poetyckiej, m.in.: wydanych w podziemu Za Czerwonym Murem, Oddech Amarantu, oraz Dama i Muszkieter (2007). W 1998 otrzymał dyplom uznania od Rady Naczelnej Związku Polaków na Białorusi oraz tytuł Członka Honorowego Społecznej Szkoły Polskiej w Baranowiczach. Dwukrotnie odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (w 1988 przez Rząd RP na Uchodźstwie i w 2001), austriackim Zaszczytnym Krzyżem na Wstędze (1995), Srebrnym Krzyżem Zasługi (1997), Medalem Komisji Edukacji Narodowej (1997), Złotym Medalem Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej (1998), Medalem 700-lecia Nowego Sącza (2000), Medalem Pro Memoria (2005), węgierskim Złotym Krzyżem Zasługi (2007), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2008). W 2010 laureat dorocznej nagrody Sądeczyzna im. Szczęsnego Morawskiego za najlepszą publikację dotyczącą dziejów i kultury Sądecczyzny, książkę pt. Nowosądecka lista katyńska.

Od XI 1983 rozpracowywany przez Wydz. III WUSW w Nowym Sączu w ramach SO krypt. Halny; 2 III – 10 XII 1984 w ramach SOS krypt. Patron; 19 X 1987 – 30 XI 1988 przez Wydz. III WUSW w Nowym Sączu w ramach SOS krypt. Epitafium.

Paweł Goleń