Jerzy Holzer

Z Encyklopedia Solidarności

Hasło wydrukowane w Tomie II.

Jerzy Holzer, ur. 24 VIII 1930 w Warszawie, zm. 14 I 2015 tamże. Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, Instytut Historyczny (1954), w 1960 doktorat, w 1969 habilitacja, w 1990 prof. zw.

1948-1979 w PZPR. 1954-1957 aspirant w Instytucie Nauk Społecznych przy KC PZPR. 1954-2000 pracownik naukowo-dydaktyczny IH UW. W l. 70. i 80. uczestnik niezależnego seminarium naukowego poświęconego najnowszej historii Polski. 1976-1981 współpracownik KOR, następnie KSS KOR, 1978-1980 autor w niezależnych pismach: felietonów Kronika Iksa w „Biuletynie Informacyjnym” KSS KOR, artykułów w „Krytyce” i „Głosie” (ps. Wacław Pański). W 1978 członek Konwersatorium Doświadczenie i Przyszłość. Od 1978 w PPN, redaktor i współorganizator serii monograficznej PPN, autor publikacji o Feliksie Perlu, Mieczysławie Niedziałkowskim, Ignacym Daszyńskim (współautor). Od 1979 współpracownik Radia Wolna Europa.

Od IX 1980 współzałożyciel NSZZ Pracowników Nauki, Techniki i Oświaty, następnie od X 1980 w „S” na UW, przewodniczący Komisji Wydziałowej w IH. W 1981 (po wyjeździe Zdzisława Najdera za granicę) koordynator prac PPN.

13 XII 1981 internowany w Ośr. Odosobnienia w Warszawie-Białołęce, następnie w Jaworzu, zwolniony 19 XII 1982. Autor monografii „Solidarność” 1980-1981. Geneza i historia (Krąg 1983). 1984-1988 współredaktor podziemnego pisma „Poglądy”. 13 XII 1987 autor listu otwartego do gen. Wojciecha Jaruzelskiego i Lecha Wałęsy o potrzebie dialogu społecznego.

1989-1990 doradca Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego ds. polityki zagranicznej; 1989-1994 przewodniczący Forum Polsko-Niemieckiego; w 1990 członek Komisji ds. Zbiorów Archiwalnych MSW (z prof. Andrzejem Ajnenkielem, dyrektor archiwum Akt Nowych Bogdanem Krollem i posłem RP Adamem Michnikiem), która miała dostęp do tajnych archiwów. Od 1990 pracownik naukowy Instytutu Studiów Politycznych PAN, 1990-2005 kierownik Zakładu Studiów nad Niemcami, 2000-2004 dyr. ISP PAN, od 2004 pracownik naukowo-dydaktyczny w Collegium Civitas.

Autor publikacji naukowych z historii Niemiec, Polski i europejskiego komunizmu, m.in. Polska Partia Socjalistyczna w latach 1917-1919 (1962), Kryzys polityczny w Niemczech 1928-1930. Partie i masy (1970), Mozaika polityczna Drugiej Rzeczypospolitej (1974), Europejski komunizm (2000), Europejska tragedia XX wieku. Druga wojna światowa (2005), Europa wojen 1914-1945 (2008).

Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1998), Wielkim Krzyżem Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (2001).

10 XII 1985 – 5 XI 1987 rozpracowywany przez Wydz. III SUSW w ramach SOS krypt. Ignac; 2 XII 1987 – 26 IX 1989 w ramach KE krypt. Orzeł.

Paweł Sowiński