Karta 84

Z Encyklopedia Solidarności

Wersja robocza.

Karta 84, wzorowany na czechosłowackiej Karcie dokument wydany w IV 1984 przez TKZ „S” Stoczni Gdańskiej im. Lenina, przy współpr. doradców: Kazimierza Janusza i Mieczysława Janusza Poniatowskich, stanowił (obok wydanego 3 lata późn. „Posłania do ujarzmionych narodów Europy Środkowej”) znaczące osiągnięcie TKZ. Karta 84 została jednogłośnie zatwierdzona przez działaczy TKZ, nast. powielona i rozpowszechniona, dzięki Alicji Kowalczyk przekazano ją ambasadorowi USA w Polsce Johnowi Davisowi, który obiecał przedstawić ją prezydentowi Ronaldowi Reaganowi. Otrzymali ją również: Rozgłośnia Polska Radia Wolna Europa, pracujący w Polsce korespondenci zachodnich mass-mediów oraz część funkcjonujących na terenie kraju niejawnych struktur „S”, gen. Wojciech Jaruzelski i Sejm PRL; 900 egz. Karty 84 rozprowadzono wśród załogi SG.

Przygotowywana przez kilka m-cy w ścisłej konspiracji Karta 84 miała, wg jej autorów, zwrócić uwagę „szerokiej opinii światowej” na sowieckie uwarunkowania polskiego reżimu oraz służyć upomnieniu się o niepodległą i suwerenną Polskę.

Dokument składał się z 3 części; w 1. „Do Polaków w kraju i za granicą” autorzy pisali o wielkiej moralnej sile, jaką niosło ze sobą niespotykane dotychczas zjawisko społeczne pod nazwą „S” i jej destabilizującym wpływie na system komunistyczny, deklarowali niepodległościowy charakter „S” i apelowali o poparcie, w sposób jednoznaczny wspomniano o dążeniu do niepodległości i suwerenności Polski; w 2.: „Do Rządów: Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej i Wielkiej Brytanii” zwrócono się do władz obu państw z apelem o rewizję postanowień traktatu jałtańskiego; w 3.: „Do Rosjan” skierowanej bezpośrednio do obywateli (z pominięciem władz ZSRS) podkreślano historyczną przynależność Polski do kultury zachodniej. Zgodnie z intencją twórców Karty 84 najwięcej miejsca poświęcono w niej stosunkom polsko-sowieckim, obciążono Sowietów odpowiedzialnością za zerwanie Porozumień Sierpniowych i za próbę zniszczenia „S”.

Działacze TKZ SG, współtwórcy Karty 84, nie akceptowali zjawiska zniewolenia społeczeństwa polskiego, w którym system władzy spoczywał w rękach ludzi inspirowanych i kontrolowanych przez Moskwę. W końcowych fragmentach dokumentu jego autorzy stwierdzali, że zdumiewające jest oczekiwanie od Polaków uznania za obowiązujące postanowień jakichkolwiek traktatów (łącznie z jałtańskim), które narzucały narodowi polskiemu i wielu innym europejskim nacjom niedemokratyczny, komunistyczny system dominacji i zniewolenia. Uważali, że prędzej czy późn. tkwiąca w postawach przeciwników reżimu komunistycznego siła moralna przyczyni się do jego upadku. Tekst rozdziału „Do Rosjan” kończyło zdanie: „Do waszych drzwi puka więc Wielka Historia. Dziś tylko puka. Jutro łomotać będzie pięściami”.

Arkadiusz Kazański