Kazimierz Brandys

Z Encyklopedia Solidarności

Hasło wydrukowane w Tomie II.

Kazimierz Brandys, ur. 27 X 1916 w Łodzi, zm. 11 III 2000 w Paryżu. Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, Wydz. Prawa (1939).

1934-1936 w Legionie Młodych, 1936-1938 w Związku Niezależnej Młodzieży Akademickiej, 1946-1966 w PPR, następnie w PZPR (złożył legitymację w proteście przeciw usunięciu z partii Leszka Kołakowskiego). Od 1945 członek ZLP, od 1954 polskiego Pen Clubu. W 1935 debiutował jako recenzent teatralny w „Kuźni Młodych”. 1939-1945 w Warszawie. 1945-1950 redaktor tygodnika „Kuźnica”. W 1946 debiut powieściowy Drewniany koń (Czytelnik), następnie Miasto niepokonane (Czytelnik). 1950-1960 redaktor tygodnika „Nowa Kultura”. 29 II 1968 uczestnik nadzwyczajnego zebrania Oddziału Warszawskiego ZLP zwołanego w związku ze zdjęciem Dziadów ze sceny Teatru Narodowego. 1970-1972 wykładowca literatury polskiej na paryskiej Sorbonie. W X 1971 sygnatariusz listu w obronie uwięzionych uczestników antykomunistycznej organizacji Ruch, w XII 1974 – Listu 15 ws. zapewnienia Polakom w ZSRS dostępu do polskiej kultury i szkolnictwa, 31 I 1976 – Listu 101 do Sejmu PRL przeciwko planowanym zmianom w Konstytucji oraz w XII 1976 listu do Sejmu PRL o powołanie komisji do zbadania skutków represji wobec uczestników protestów robotniczych w Radomiu i Ursusie. W 1977 redaktor niezależnego pisma literackiego „Zapis”. 1978-1980 w TKN.

Od 1981 za granicą.

Po 13 XII 1981 uczestnik audycji Radia Wolna Europa i Radia France Internationale; wykładowca literatury polskiej w Columbia University (USA), od 1984 w École des Hautes Etudes en Sciences Sociales w Paryżu; stały współpracownik paryskich „Zeszytów Literackich”.

Od 1989 członek SPP.

Autor wielu powieści, m.in.: w l. 50. socrealistycznych: cykl Między wojnami (1948-1951), Obywatele (1954); światopoglądowy przełom wyznacza Matka Królów (1957), ukazują się ponadto m.in. Listy do pani Z. (1958), Bardzo starzy oboje (1965), Dżoker (1966), Wariacje pocztowe (1972), w niezależnym ruchu wydawniczym i poza krajem: Nierzeczywistość (NOWa, Instytut Literacki, Paryż 1978), cykl Miesiące (t. 1 NOWa 1981, t. 2, 3, 4 Instytut Literacki, Paryż 1982, 1984, 1987), Charaktery i pisma (Aneks, Londyn 1991); scenarzysta filmowy; tłumaczony na wiele języków.

Laureat wielu nagród: państwowych II stopnia (1950, 1955), na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w San Francisco za scenariusz filmu Wojciecha J. Hasa Jak być kochaną (1963) wg własnego opowiadania, nowojorskiej Fundacji im. Alfreda Jurzykowskiego (1982), Prato Europa oraz im. Ignazio Silone (obie w 1986), Polskiego Pen Clubu im. Jana Parandowskiego za całokształt twórczości (1998); odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1952 od Bolesława Bieruta), francuskim Orderem Sztuk Pięknych i Literatury (1993).

1971-1981 rozpracowywany przez Wydz. IV Dep. III MSW w ramach SOR krypt. Brand.

Krzysztof Biernacki