Komitet Kultury Niezależnej

Z Encyklopedia Solidarności

Hasło wydrukowane w Tomie I.

Komitet Kultury Niezależnej, 1982-1989, kontynuacja Komisji Kultury, funkcjonującej 1980-1981 przy „S” Region Mazowsze. Przewodniczący Janusz Ściskalski, sekretarz Teresa Bogucka, która była, obok Kazimierza Dziewanowskiego i Małgorzaty Łukasiewicz, w ścisłym gronie osób dysponujących środkami przekazywanymi z Zachodu na niezależne inicjatywy kulturalne. KKN związany był z podziemną „S”, ale formalnie odrębny.

Zaangażowani w prace KKN: T. Bogucka, Andrzej Jarecki, Bohdan Kosiński, Halina Mikołajska i przedstawiciele dziedzin kultury: Kazimierz Orłoś (literatura), Tadeusz Kaczyński, Krzysztof Knittel (muzyka), Andrzej Osęka, Aleksander Wojciechowski (sztuki plastyczne), Marta Fik, Kazimierz Kaczor, Andrzej Szczepkowski (teatr), późn. Kazimierz Dziewanowski, M. Łukasiewicz; wśród stałych współpracowników: m.in. Andrzej Kijowski; pomagano organizować podobne struktury w innych Regionach (szefem oddziału łódzkiego był Tomasz Filipczak).

KKN inspirował i organizował życie artystyczne, wspierał inicjatywy kulturalne: wystawy, Teatr Domowy, Tygodnie Kultury Chrześcijańskiej, niezależne konkursy, sympozja, spotkania twórców, także działalność wydawniczą: finansował eseistyczną serię „Kultury Niezależnej”: „Próby” (dzięki inicjatywie A. Kijowskiego) i redagowaną przez Stefana Bratkowskiego „Gazetę Niecodzienną”; w 1983 założono pismo „Kultura Niezależna”.

KKN w porozumieniu z TKK „S” przyznawał Nagrodę Kulturalną „S”; jej laureatami byli m.in.: w 1983 Zbylut Grzywacz za cykl obrazów Rekolekcje Wiślickie, Witold Lutosławski za III Symfonię, w 1986 Igor Newerly za powieść Zostało z uczty bogów (krakowska podziemna Oficyna Literacka), w 1988 K. Orłoś za powieść Cudowna melina (paryski Instytut Literacki, NOWa). Po śmierci A. Kijowskiego KKN ufundował jesienią 1985 Nagrodę Literacką jego imienia (w jury m.in. Tomasz Burek; od 1995 fundatorem jest Ossolineum).

W 1983 KKN (reprezentowany przez T. Bogucką, M. Fik i A. Osękę) wszedł w skład porozumienia Oświata-Kultura-Nauka. W 1989 złożył sprawozdanie ze swojej działalności, które zostało przyjęte przez niezależnych ekspertów, profesorów: Tadeusza Kielanowskiego, Bohdana Korzeniewskiego, Stanisława Lorentza.

Grażyna Jaworska