Konflikt w Kombinacie PGR w Lubogórze X-XI 1981

Z Encyklopedia Solidarności

Wersja robocza.

Konflikt w Kombinacie PGR w Lubogórze X-XI 1981, 13 X 1981 rozpoczął się strajk w Zakładzie Rolnym w Lubogórze należącym do Kombinatu PGR w Świebodzinie. Bezpośrednią przyczyną wybuchu protestu było zwolnienie z pracy Zbigniewa Kłosowskiego, przew. KZ „S” (w wyniku konfliktu między częścią załogi a dyrekcją Kombinatu). Strajkująca załoga domagała się przywrócenie do pracy Z. Kłosowskiego, odwołania z funkcji dyr. Zakładu Henryka Leśniewskiego, jego z-cy Marka Kobersteina, a także dyr. Kombinatu Roberta Skwiry. W krótkim czasie lokalny konflikt przekształcił się w protest o znaczeniu ogólnopolskim.

14 X protest poparła MKK w Świebodzinie: ogłoszono gotowość strajkową na terenie miasta i gminy; nast. dnia na posiedzeniu Prezydium ZR „S” w Zielonej Górze z udziałem przedstawicieli KZ dużych zakładów pracy przyjęto uchwałę popierającą strajkujących, zgłoszono dodatkowe żądania odwołania wojewody zielonogórskiego i dwóch wicewojewodów, także niektórych dyr. w zielonogórskim Urzędzie Wojewódzkim, ogłoszono gotowość strajkową 17 X na terenie Zielonej Góry, zdecydowano o przeprowadzeniu 1-godz. strajku ostrzegawczego i zorganizowaniu 19 X strajku właściwego.

16 X zastrajkowały załogi 7 zakładów pracy w Świebodzinie, 17 X w Zielonej Górze 3 wytypowane zakłady; ZR „S” przekształcił się w RKS, 22 X w woj. zielonogórskim rozpoczął się strajk powszechny.

Pocz. strajk objął 50 zakładów pracy, nast. rozszerzył się na 575 zakładów woj. zielonogórskiego. Do akcji nie przyłączyły się zakłady z rejonu nowosolskiego, należące do Regionu Dolny Śląsk. 25 X delegacja związkowców udała się na rozmowy do Urzędu Rady Ministrów, w wyniku ustaleń do Zielonej Góry miała przyjechać komisja rządowa pod przewodnictwem wicemin. rolnictwa Kacały.

29 X przybył do Zielonej Góry Lech Wałęsa i przedstawiciele niepopierającej strajku KK; 30 X odbyło się spotkanie L. Wałęsy z mieszkańcami Zielonej Góry, pracownikami Zastalu, Novity i ks. Henrykiem Nowikiem w Czerwieńsku; podczas rozmowy z członkami RKS L. Wałęsa wyraził zgodę na prowadzenie strajku do 2 XI, po tym terminie „strajk miał być bezwzględnie zakończony”. Józef Patyna (członek KK) poinformował, że przew. „S” rozmawiał z gen. Wojciechem Jaruzelskim na temat odwołania niektórych osób ze stanowisk kierowniczych w woj. zielonogórskim, wg relacji J. Patyny, W. Jaruzelski miał zapewnić L. Wałęsę, że „wszyscy, na których będą ciążyły potwierdzone zarzuty nadużyć i wykorzystania stanowisk do celów prywatnych, odejdą, ale nie może to być realizowane pod presją strajków”.

Akcją protestacyjną w woj. zielonogórskim zajęło się Biuro Polityczne KC PZPR na posiedzeniu 10 XI 1981; Mieczysław Rakowski stwierdził wówczas, że nie należy ustępować „żądaniu odwołania dyrektorów w Zielonej Górze”.

Strajk został zawieszony 13 XI w odpowiedzi na apel KK; sprawami spornymi (nieobjętych podpisanym porozumieniem) pozostał brak zgody wojewody na odwołanie dyr. Zakładu Rolnego w Lubogórze oraz wypłata wynagrodzenia za okres strajku. Decyzja o zawieszeniu protestu spotkała się z niezadowoleniem strajkujących w Lubogórze, dopiero deklaracja Stanisława Wądołowskiego (wiceprzew. KK), że KK zagwarantuje pełną wypłatę wynagrodzenia za czas strajku i że sprawa dalszego pełnienia funkcji dyr. przez H. Leśniewskiego zostanie rozwiązana, wpłynęło na decyzję KS o zawieszeniu akcji protestacyjnej. W całym regionie utrzymywano jednak gotowość strajkową.

W Kombinacie PGR przeprowadzono referendum nt. przekształcenia Zakładu Rolnego w Lubogórze w osobną jednostkę organizacyjną, powrotu do pracy S. Kłosowskiego i zwolnienia trzech dyr. PGR. Większość załogi opowiedziała się za utrzymaniem Kombinatu, pozostawieniem na dotychczasowych stanowiskach dyr. i przywróceniem do pracy przew. KZ.

Różnice zdań wśród członków ZR dotyczące celowości przeprowadzenia tego strajku spowodowały przygotowania do zmian w regionalnych władzach „S”; miano ich dokonać w czasie II WZD w I 1982; zamierzenia te nie zostały zrealizowane z powodu wprowadzenia 13 XII 1981 stanu wojennego; tego dnia internowano Z. Kłosowskiego.

Przemysław Zwiernik