Kopalnia Węgla Brunatnego Adamów w Turku

Z Encyklopedia Solidarności

Hasło wydrukowane w Tomie II.

Kopalnia Węgla Brunatnego Adamów w Turku. Budowę kopalni rozpoczęto w IV 1959, do 1978 wybudowano 3 odkrywki węgla brunatnego. Wydobywano węgiel dla Elektrowni Adamów, zapewniając 4/5 jej rocznego zapotrzebowania. W I 1980 zatrudnionych było 3030 osób.

30 VIII 1980 w KWB Adamów doszło do największego protestu sierpniowego w woj. konińskim: pracy nie podjęło ok. 150 osób, domagając się m.in. wprowadzenia tzw. dodatku bełchatowskiego. Po podpisaniu Porozumień Sierpniowych na terenie zakładu zawiązał się Komitet Założycielski NSZZ. 3 X 1980 podczas ogólnopolskiego protestu zorganizowanego przez „S” do strajku przystąpili pracownicy warsztatów KWB Adamów. 9 I 1981 odbyły się wybory do władz Zakładowej Komisji Robotniczej „S” KWB Adamów. Przewodniczącym Prezydium ZKR został Stefan Piotrowski (kierowca), z-cami Stanisław Nowak i Józef Jóźwiak, do prezydium weszli: Zbigniew Farbicki, Andrzej Hadław, Jerzy Kański, Edward Tomaszewski, wybrano również 42 członków ZKR oraz przewodniczącego i 4 członków Komisji Rewizyjnej. W II 1981 do „S” w KWB Adamów należało 2800 pracowników. W I 1981 w kopalni odbyły się protesty w związku z konfliktem o wolne soboty: na teren zakładu nie wpuszczono grupy pracowników, którzy przyszli pracować w wolną sobotę. 12 VII 1981 odbyło się poświęcenie sztandaru KZ i figury św. Barbary przed budynkiem sztygarówki, w obydwu uroczystościach wzięło udział 6 tys. osób. W 1981 ZKR „S” wystosowała pismo do NIK w Warszawie o przeprowadzenie kontroli w zakresie świadczenia usług na rzecz osób prywatnych, pobierania łapówek za te usługi, nadużywania stanowisk kierowniczych przy załatwianiu spraw kadrowych, przydziałów mieszkań, talonów itp.

13 XII 1981 – 29 XI 1982 internowano przewodniczącego Prezydium ZKR S. Piotrowskiego. Po 13 XII 1981 na terenie KWB Adamów działalność „S” wygasła, zdarzały się incydentalne akcje protestacyjne, m.in. 13 II 1982 dwóch pracowników wykonało na budynku dyrekcji kopalni antysocjalistyczny napis. 6 X 1988 w kopalni jawną działalność podjął 15-osobowy Komitet Założycielski „S” Pracowników Kopalni Węgla Brunatnego Adamów w składzie: S. Piotrowski, Tadeusz Kubiak, Jan Buda, Józef Sztrymer, Józef Człapa, Kazimierz Sobczak, Krzysztof Sobczak, Józef Opala, Kazimierz Majda, Tadeusz Zagozda, Marian Michalak, Stanisław Pacześny, Józef Gruszczyński, Marek Kaczorowski i Lech Wieczorek. Wniosek o rejestrację został złożony w Sądzie Wojewódzkim w Koninie, który wydał decyzję odmowną. Wszyscy członkowie Komitetu Założycielskiego byli wzywani na tzw. rozmowy wyjaśniające do dyrekcji przedsiębiorstwa, przesłuchania prowadzili również funkcjonariusze SB. 31 I 1989 Komitet Założycielski przekształcił się w Tymczasową KZ „S” i podjął statutową działalność; wybrano prezydium w składzie: S. Piotrowski – przewodniczący, T. Kubiak – wiceprzewodniczący, Wiesław Latański – sekretarz, Stanisław Pasterek i J. Sztrymer – członkowie.

4 II 1989 powołano jawny TZR „S” w Koninie, przewodniczącym został Ryszard Stachowiak, z-cą Paweł Kotlarski, do prezydium wszedł m.in. T. Kubiak. S. Piotrowski w IV 1989 został przedstawicielem TZR w KO „S” w Koninie. Po rejestracji „S” nowe władze „S” w kopalni wybrano we IX 1989, przewodniczącym KZ został S. Piotrowski. Pod koniec 1989 „S” w KWB Adamów liczyła ok. 600 członków na 3219 zatrudnionych pracowników. W XII 1991 przewodniczącym KZ został Krzysztof Sobczak, od 2006 Zdzisław Gadomski. Na terenie kopalni działają również: NSZZ Górników KWB Adamów i ZZ Pracowników Dozoru. 1 I 1990 KWB Adamów uzyskała status przedsiębiorstwa i weszła w skład Wspólnoty Energetyki i Węgla Brunatnego.

Podobnie jak we wszystkich wielkich zakładach przemysłowych o znaczeniu strategicznym pomieszczenia będące do dyspozycji WUSW najczęściej znajdowały się w na terenie danego zakładu, w tym przypadku w budynku dyrekcji kopalni. SB rozpracowywała KWB Adamów w ramach SO krypt. Górnik (krypt. zmieniono później na Gwarek). W połowie lat 80. (wg danych ze I 1986) do prowadzenia kontroli operacyjnej w kopalni SB wykorzystywała 14 TW. W III 1988 liczba TW zwiększyła się do 20. SO została zakończona 14 V 1990.

Paweł Kabat