Krystyna Kersten

Z Encyklopedia Solidarności

Wersja robocza.

Krystyna Kersten, ur. 25 V 1931 w Poznaniu, zm. 10 VII 2008 w Warszawie. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, Instytut Historyczny (1954), w 1962 doktorat, w 1971 habilitacja, od 1990 prof. nadzwyczajny, od 1994 prof. zwyczajny.

1954-2001 pracownik naukowy Instytutu Historii PAN. 1948-1957 w ZMP, 1956-1968 w PZPR (oddała legitymację w proteście przeciw inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację, m.in. z Bronisławem Geremkiem i Jerzym Jedlickim). 6 XII 1975 sygnatariuszka (z Marią Drzewicką, Bronisławem Geremkiem, Tadeuszem Kowalikiem, Edwardem Lipińskim, Janem Strzeleckim i Krzysztofem Wolickim) tzw. listu 7 do delegatów na VII Zjazd PZPR i I sekretarza KC PZPR Edwarda Gierka, nawiązującego do podpisania przez władze PRL Aktu Końcowego KBWE i zwracającego uwagę na przepaść między władzą a społeczeństwem, na nierealizowanie postulatów z 1970, wyrażającego potrzebę reformy ustrojowej. 1977-1981 działaczka (z mężem Adamem Kerstenem) Uniwersytetu Latającego, nast. TKN. W latach 70. i 80. prowadziła w IH PAN niezależne seminarium naukowe badające genezę PRL. 20 VIII 1980 sygnatariuszka apelu 64 intelektualistów popierającego postulaty strajkujących stoczniowców.

Od IX 1980 w „S”. 1980-1981 wykładowca najnowszej historii Polski na spotkaniach dla studentów i robotników w całym kraju. W 1981 współinicjatorka sesji naukowej na UW poświęconej wydarzeniom Marca ʼ68.

Po 13 XII 1981 publikowała w podziemnych wydawnictwach (pod własnym nazwiskiem lub ps. Jan Bujnowski), prowadziła wykłady organizowane przez „S” i Duszpasterstwa Ludzi Pracy w kościołach w całej Polsce. Autorka publikacji w „Tygodniku Solidarność”, „Krytyce”, „Zeszytach Problemowych «Myśli niezależnej»”, „Zeszytach Edukacji Narodowej”, „Almanachu Humanistycznym”, „Kulturze Niezależnej”, „Moście”, londyńskim „Aneksie”. Jedna z najpopularniejszych autorek wydawanych w podziemiu; ukazały się: Historia polityczna Polski 1944-1956 (kilkanaście wydań, wyd. 1 w 1982), Narodziny systemu władzy. Polska 1943-48 (1985), Polska – probierz porozumień jałtańskich (1987), Jałta w polskiej perspektywie (1989).

W 1997 autorka raportu-ekspertyzy o stanie wojennym dla Sejmowej Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej. Po 1989 opublikowała m.in.: Polacy, Żydzi, komunizm: anatomia półprawd 1939-68 (1992), Między wyzwoleniem a zniewoleniem: Polska 1944-1956 (1993), Rok pierwszy (1993), Pogrom Żydów w Kielcach 4 lipca 1946 r. (1996), wstęp do polskiego wydania Czarnej księgi komunizmu (1999). W 2005 wydano książkę złożoną z jej tekstów i wywiadów pt. Pisma rozproszone.

Od 30 X 1978 rozpracowywana przez Wydz. III-1/III KS MO w ramach KE krypt. Diana/Szatynka.

Ewa Brudzyńska