Lothar Herbst

Z Encyklopedia Solidarności

Wersja robocza.

Lothar Herbst, ur. 27 VII 1940 we Wrocławiu, zm. 27 IV 2000 tamże. Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego, Wydz. Filologiczny, kierunek filologia polska (1967), w 1975 doktorat.

1967-1992 pracownik naukowy Instytutu Filologii Polskiej UWr. (1986-1987 urlop zdrowotny, 1987-1989 urlop bezpłatny). 1964-1969 redaktor „Agory” (dodatku literackiego do „Biuletynu Informacyjnego Komitetu Uczelnianego ZMS UWr”), od III 1965 miesięcznika kulturalno-literackiego (wtedy poznał m.in. późniejszych liderów Nowej Fali: Ryszarda Krynickiego i Stanisława Barańczaka), pismo zlikwidowano ze względu na coraz większą samodzielność intelektualną i publikowanie autorów „niewygodnych” dla władz. 1966-1973 członek Grupy Literackiej Agora. 1972-1977 redaktor wrocławskiego studenckiego pisma „Konfrontacje”; jednocześnie współpracownik pism studenckich, m.in. w Warszawie („Młodej Sztuki” dodatku do „Nowego Medyka”) i w Krakowie („Nowej Kultury” dodatku do „Studenta”), zbliżając się do środowiska młodych pisarzy z kręgu Nowej Fali. Od 1976, jako członek Nowej Fali, współpracownik KOR, następnie KSS KOR oraz ROPCiO. 1977-1981 twórca i redaktor serii poetyckiej „Biblioteka Agory” (pierwsze tomy wydano pod patronatem SZSP, a następnie jako niezależne wydawnictwa, do 1981 ukazały się 24 tomy, w tym jego Listy w sprawie wiary i nadziei oraz Rdza na trąbce (oba w 1977) oraz współorganizator niezależnych spotkań poetyckich i wykładów. 1978-1987 redaktor miesięcznika „Literatura Ludowa”. Od VI 1978 w kontakcie z Jerzym Giedroyciem: dla Studenckiego Komitetu Solidarności we Wrocławiu i środowiska akademickiego sprowadzał wydawnictwa Instytutu Literackiego w Paryżu. Od 1977 (od nr. 6) publikował wiersze w niezależnych pismach „Zapis” i „Puls” (do 1981). 1959-1967 w ZMS, 1962-1967 w ZSP, 1966 – XI 1980 w PZPR. 1968-1985 opiekun Koła Naukowego Polonistów, patronował grupie studentów (m. in. Jarosław Broda, Leszek Budrewicz, Mariusz Wilk). 1971-1983 w Związku Literatów Polskich, I 1981 – 1983 prezes Oddziału Wrocławskiego ZLP.

Od X/XI 1980 w „S”; 1981 członek Regionalnego Komitetu Porozumiewawczego Związków Twórczych i Stowarzyszeń Naukowych we Wrocławiu. Od XII 1980 publikował wiersze w paryskiej „Kulturze”. XII 1980 – XII 1981 redaktor i autor niezależnej „Solidarności Dolnośląskiej”. 22 XI 1981 sygnatariusz deklaracji założycielskiej Klubów Samorządnej Rzeczpospolitej Wolność-Sprawiedliwość-Niepodległość. W 1981 autor tomu poezji pt. Wyznania (Wydawnictwo Świt).

14-15 XII 1981 uczestnik strajku okupacyjnego w Państwowej Fabryce Wagonów Pafawag i Dolnośląskich Zakładach Wytwórczych Maszyn Elektrycznych Dolmel, wówczas redaktor (z Rafałem Bubnickim, Tadeuszem Drozdem, Tadeuszem Kurandą i Agnieszką Sidorską) „Komunikatu”, pisma Regionalnego Komitetu Strajkowego „S” Dolny Śląsk. 4 I 1982 zatrzymany, 6 I 1982 internowany w Ośr Odosobnienia we Wrocławiu, w Nysie (z Ludwikiem Turko i Cezarym Łagiewskim współwydawca pisma internowanych „PAPuga TASSmańska”), następnie w Strzelcach Opolskich (z L. Turko kontynuował wydawanie pisma dla internowanych „PAPużka TASSmańska”), 17 IV 1982 ze względu na pogarszający się stan wzroku skierowany na leczenie we Wrocławiu, przebywał w szpitalu więziennym w Nysie. 30 IV 1982 zwolniony, następnie do XI 1982 leczył chorobę oczu w klinice wrocławskiej i sanatorium. W V 1982 autor tomu wierszy Polska więzienna. Dziennik liryczny pisany od 16.02.1982 do.... w Strzelcach Opolskich, Nysie, we Wrocławiu i... wydany w podziemnej Literackiej Oficynie Niezależnych Twórców LONT we Wrocławiu (1983 wyd. II ADSUM). Od 1983 autor (ps. Lector), 1984-1985 redaktor (nr. 4-11) podziemnego kwartalnika „Obecność”; 1984-1986 redaktor i autor (ps. Aleksander Wysocki) podziemnego pisma „Walka”. 1983-1986 współpracownik Inicjatywy Wydawniczej Aspekt we Wrocławiu. 1983-1985 uczestnik działalności opozycji „S” we Wrocławiu (współpracownik Solidarności Walczącej) i Wałbrzychu (uczestnik spotkań działaczy wałbrzyskiej „S” organizowanych przez Mieczysława Tarnowskiego, tam kilkakrotnie zatrzymany, m.in. 18 XI 1983, 1 XII 1984, 5 I 1985 i 13 IV 1985). 30 X 1984 współzałożyciel Komitetu Obrony Praw Człowieka we Wrocławiu (14 XI 1984 przesłuchany). 1985-1989 członek Komitetu Kultury Niezależnej we Wrocławiu (od 1987 jego przedstawiciel na Zachodzie). Sygnatariusz listów protestacyjnych do władz, m.in. przeciwko rozwiązaniu ZLP (5 IX 1983) i w obronie aresztowanego Marka Nowakowskiego (20 III 1984). Wielokrotnie zatrzymywany (m.in. 1 V 1983, 13 II 1984), karany grzywnami przez kolegium ds. wykroczeń (31 VIII 1984). 7 X 1985, po rewizji w jego gabinecie na UWr. i znalezieniu wydawnictw podziemnych, aresztowany. Po serii protestów ze strony środowisk opozycyjnych i niezależnych, m.in. Episkopatu Polski i Pen Clubu, 3 I 1986 zwolniony; 18 IV 1986 Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieście zawiesił postępowanie ze względu na stan zdrowia, następnie 30 X 1986 umorzono je na podstawie amnestii. 3 XII 1986 zatrzymany i zrewidowany (w jego samochodzie znaleziono wydawnictwa podziemne), następnie 9 I 1987 kolegium ds. wykroczeń orzekło karę grzywny. 5 I 1987 wyjechał z Polski na leczenie okulistyczne do RFN, do 1989 za granicą (także w Norwegii, Kanadzie, Wlk. Brytanii): współpracownik RWE i BBC oraz emigracyjnych wydawnictw (m.in. Instytutu Literackiego w Paryżu), wygłaszał wykłady o „S”, zbierając pieniądze na pomoc dla niezależnych inicjatyw kulturalnych w Polsce. 19 II 1989 wrócił do Wrocławia.

Od 1989 ponownie w „S”. 14 IV 1989 – VI 1989 członek KO „S” we Wrocławiu, następnie VIII-XII 1989 Wrocławskiego Klubu Obywatelskiego, 18 XII 1989 – VI 1991 Wrocławskiego KO „S” (I-II 1990 rzecznik prasowy); IV-VI 1989 redaktor „Gazety Wyborczej” wydawanej przez KO „S” we Wrocławiu; I 1990 – VI 1990 redaktor i autor „Gazety Obywatelskiej” wydawanej przez Wrocławski KO „S”. W II 1990 delegat na II WZD Województwa Wrocławskiego, następnie 1990-1991 delegat na II i III KZD. 1989-2000 w Stowarzyszeniu Pisarzy Polskich, 1990-1994 prezes Oddziału Wrocławskiego SPP; 1989-2000 w Stowarzyszeniu Dziennikarzy Polskich. Od 15 III 1990 redaktor naczelny Polskiego Radia Wrocław, 1993-2000 prezes.

Autor tomów poezji m.in. Pejzaże (1970), Przypisy do człowieka (1971).

Odznaczony przez Kazimierza Sabbata, prezydenta RP na Uchodźstwie Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1989) oraz pośmiertnie Krzyżem Oficerskim OOP (2006). W 1997 laureat Nagrody Kulturalnej Śląska Rządu Dolnej Saksonii.

VII 1983 rozpracowywany przez Wydz. V WUSW we Wrocławiu w ramach SOR krypt. Łącznik; II 1983 – V 1987 przez Wydz. III KW MO/WUSW we Wrocławiu w ramach SOR krypt. Grafomani; 3 II 1987 – 2 II 1990 przez Wydz. III WUSW we Wrocławiu w ramach SOR krypt. Prezes.

Rafał Bubnicki