Marian Banaś

Z Encyklopedia Solidarności

Hasło wydrukowane w Tomie I.

Marian Banaś, ur. 13 VII 1955 w Piekielniku k. Nowego Targu. Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, Wydział Prawa (1979), studiów podyplomowych z religioznawstwa na UJ (1980); 1985-1988 student filozofii w Papieskiej Akademii Teologicznej tamże.

Od 1976 organizator kolportażu, kolporter niezależnych wydawnictw w Krakowie i na Podhalu, m.in. broszury pt. Raporty katyńskie ambasadora O’Malley’a oraz pisma „Placówka”. 1976-1980 współzałożyciel, działacz Akcji na rzecz Niepodległości, od V 1977 w SKS w Krakowie, od 1978 w Instytucie Katyńskim. 1979-1981 współpracownik ROPCiO i KPN, 1980-1981 RMP. 11 XI 1979 współorganizator niezależnej manifestacji pod Pomnikiem Grunwaldzkim w Krakowie.

Od IX 1980 w „S”; referent prawny w Sekcji Interwencji MKZ, następnie ZR „S” Małopolska, wiceprzewodniczący KZ Pracowników Etatowych ZR; IX 1981 współzałożyciel Klubów Służby Niepodległości w Krakowie.

17 XII 1981 aresztowany, skazany w trybie doraźnym wyrokiem Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie na 4 lata więzienia, osadzony w ZK w Raciborzu, Strzelcach Opolskich, Kłodzku, w VI 1983 (z powodu choroby żony) zwolniony. 1983-1987 doradca prawny w parafii św. Józefa Oblubieńca NMP na Osiedlu Kalinowym w Krakowie-Nowej Hucie; 22 IV 1984 współzałożyciel (z Ryszardem Kusiem, Ryszardem Majdzikiem, Wiesławem Mazurkiewiczem i Julianem Mielnikiem) Komitetu Pomocy Więzionym za Przekonania (od 1985 Komitet Obrony Więzionych i Prześladowanych za Przekonania Polityczne „S” Regionu Małopolska). 1984-1987 redaktor naczelny podziemnego pisma „Homo Homini”. W 1985 współtwórca Polskiej Partii Niepodległościowej, członek Prezydium Rady Naczelnej, 1985-1989 przewodniczący na Okręg Południowy. 1987-1990 doradca prawny i kierownik w Spółdzielni Psychologów w Krakowie.

1990-1992 wiceprezes Fundacji Sacrosong. W 1992 doradca ministra spraw wewnętrznych w rządzie Jana Olszewskiego, pełnomocnik ds. Straży Granicznej. 1992-2005 pracownik NIK: specjalista, starszy specjalista, główny specjalista kontroli państwowej, od 2001 doradca prawny; ukończył aplikację NIK i pozaetatową aplikację sędziowską, w 1996 zdał egzamin sędziowski. 21 XI 2005 – 2 I 2008 wiceminister finansów, od 28 XI 2005 także szef Służby Celnej. 2008-2015 ponownie pracownik NIK w Krakowie. 2015–2016 podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów, od 2016 sekretarz stanu tamże, od 2015 także szef Służby Celnej, od 2016 szef Krajowej Administracji Skarbowej. W 1996 współtwórca Stowarzyszenia Obrony Wiary Narodu i Tradycji, z którego inspiracji utworzono Dom Wydawniczy Ostoja.

Odznaczony przez Rząd RP na Uchodźstwie Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1990), Medalem Niezłomnym w Słowie (2011), Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2011), Krzyżem Wolności i Solidarności (2015).

4 XI 1977 – 26 X 1981 rozpracowywany przez Wydz. III/III-A KW MO w Nowym Sączu w ramach SOS krypt. Inicjatywa; 24 XI 1981 – 31 VIII 1982 przez Wydz. III/III-1 KW MO w Krakowie w ramach SOS krypt. Szwadron; 7 IV 1986 – 7 V 1990 przez Wydz. III/OKPP WUSW w Krakowie w ramach SOR krypt. Ikar.

Jan Szpil