Niezależny Klub Dyskusyjny

Z Encyklopedia Solidarności

Hasło wydrukowane w Tomie II.

Niezależny Klub Dyskusyjny, powstał w Łodzi 29 X 1977 z inicjatywy środowiska KSS KOR, deklarację założycielską podpisali: Piotr Amsterdamski, Andrzej Babaryko, Anna Bazel, Jacek Bierezin, Janusz Błasiak, Tomasz Filipczak, Edward Jeśman, Elżbieta Lewińska, Jacek Lipowski, Grzegorz Maliszewski, Janusz Płóciennik, Wojciech Słonina, Paweł Spodenkiewicz, Ewa Sułkowska-Bierezin, Witold Sułkowski, Józef Śreniowski, Krzysztof Woźniak; informację o powołaniu NKD przesłano na ręce Marszałka Sejmu PRL. NKD był jawnie działającym forum o charakterze samokształceniowym i dyskusyjnym, służącym przełamywaniu państwowego monopolu informacyjnego „w oparciu o wszelkie dostępne źródła [...] bez względu na to, czy mają pieczęć cenzury”. Spotkania, gromadzące 20-40 osób, odbywały się w mieszkaniach P. Amsterdamskiego, Elżbiety Doncbach, Zdzisława Jaskuły, E. Jeśmana, W. Sułkowskiego i J. Śreniowskiego. Gośćmi dyskusji dot. problematyki społeczno-politycznej byli m.in. Stanisław Barańczak, Wojciech Onyszkiewicz (redaktor niezależnego pisma „Robotnik”), Antoni Macierewicz, Piotr Naimski (redaktorzy niezależnego pisma „Głos”); w cyklu spotkań z twórcami kultury uczestniczyli m.in. Janusz Szpotański, Jan Krzysztof Kelus, poeci Andrzej Babaryko i Krystyna Kwiatkowska; podczas wieczoru poświęconego poezji Czesława Miłosza wiersze recytował Maciej Rayzacher. Członkowie NKD byli także organizatorami wykładów Adama Michnika i Jacka Kuronia w ramach Uniwersytetu Latającego.

27 II 1978 dyr. Wydz. Spraw Wewnętrznych Urzędu Miasta Łodzi zakazał działalności NKD, uznając ją za sprzeczną z prawem. Zignorowanie zakazu przez członków NKD pociągnęło za sobą represje policyjne i administracyjne, m.in. zwolnienie z pracy J. Płóciennika, rewizje, zatrzymania, przesłuchania, uniemożliwianie wyjazdów zagranicznych, rozmowy ostrzegawcze (w przypadku studentów także z rodzicami), groźby relegowania ze studiów. Represje wobec gospodarzy spotkań doprowadziły do przerwy w działalności NKD w 2. połowie 1978 i stały się jedną z głównych przyczyn jej zakończenia na przełomie 1979 i 1980.

Leszek Próchniak