Oficyna Wydawnicza Pokolenie

Z Encyklopedia Solidarności

Hasło wydrukowane w Tomie I.

Oficyna Wydawnicza Pokolenie, wydawnictwo podziemne działające w Warszawie (od poł. l. 80. filia w Łodzi, z Jarosławem Dąbrowskim na czele); pomysłodawca i lider: Waldemar Gniadek. Zręby i struktura Pokolenia zaczęły powstawać po 13 XII 1981; trzonem środowiska byli uczniowie i absolwenci XLI LO im. Joachima Lelewela oraz młodzież tamtejszej 79. Warszawskiej Żeglarskiej Drużyny Harcerskiej. Wydana w I 1983 pierwsza broszura Pokolenia: Dlaczego i jak wywołać wojnę Stanisława Piłki miała nakł. 500 egz. Rozwój umożliwił powielacz białkowy od wydawnictwa CDN (otrzymany dzięki Michałowi Jankowskiemu); w II 1983 Ruch pokoju a Związek Radziecki Władimira Bukowskiego wydano w nakł. 5 tys. egz. (druk u Katarzyny Piróg w Aninie); w 1983 i 1984 wydrukowano po 3 tytuły. W poł. l. 80 doszło do podziału Pokolenia na trzy grupy: W. Gniadka, Krzysztofa Michalca oraz Bortkowskiego. Prawo do posługiwania się dotychczasową nazwą miała uzyskać ta, która w ciągu 1 roku wykaże się największą produkcją; zwyciężył W. Gniadek, m.in. dzięki możliwości druku na tzw. dojściu (przez Marcina Fogla, w drukarni przy ul. Emilii Plater). Jego bliskim współpracownikiem został wtedy Jakub Wygnański, który zajął się sprawami organizacyjnymi; pozostali to m.in. Robert Kwiatkowski, Krzysztof Michalec, Grzegorz Niczke, Tadeusz Preizner, Krzysztof Rożek, Piotr Skwieciński, Paweł Zalewski, Piotr Zaremba, Witold Zielonka, Tomasz Ziemiński (ogółem ok. 100 osób). Do 1990 Pokolenie sygnowało ok. 120 książek i broszur w nakł. 2-5 tys. egz. Dominowała tematyka historyczna: Historia PSL 1945-1949 Piotra Wardeckiego, Najnowsza historia Polski Andrzeja Alberta (właśc. Wojciech Roszkowski), Grudzień ’70 w Gdyni Wiesławy Kwaśniewskiej (właśc. Wiesława Kwiatkowska), Przywódcy Polski Podziemnej przed sądem moskiewskim Artura Leinwanda; także pozycje z zakresu literaturoznawstwa: Jedynie prawda jest ciekawa – szkice Jerzego Malewskiego (właśc. Włodzimierz Bolecki), Złom żelazny, śmiech pokoleń Kazimierza Dziewanowskiego. Usługowo drukowano 9 tytułów prasowych, m.in.: „Wezwanie”, „Kulturę Niezależną” „Politykę Polską”, „Tu i Teraz”, „KOS”. W 1984, poprzez Grupy Oporu Solidarni, Pokolenie nawiązało kontakt z Oficyną Wydawniczą Rytm – wspólnie w 1986 wydano Doświadczenie polskie Bogdana Cywińskiego; w l. 80. wydawnictwo współpracowało z „Krytyką” i „Zeszytami Edukacji Narodowej”. Drukowano techniką sitodruku i na tzw. dojściu, późn. na offsecie. Pokolenie powołało Bibliotekę Lwowską i Bibliotekę Reporterów OKO. W 2. poł. l. 80. weszło w skład Konsorcjum Funduszu Wydawnictw Niezależnych. Pokolenie nie było związane z żadnymi strukturami „S” ani ugrupowaniami politycznymi. Zalegalizowane, działało do 1991.

Justyna Błażejowska