Parafia Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła w Jastrzębiu-Zdroju

Z Encyklopedia Solidarności

Hasło wydrukowane w Tomie II.

Parafia Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła w Jastrzębiu-Zdroju (kościół ze względu na usytuowanie nazywany kościołem Na Górce); budowę rozpoczęto w IV 1976 na podstawie zezwolenia uzyskanego w IV 1974, prowadzili ją kolejno: ks. Eugeniusz Górnik, ks. Antoni Stych i ks. Bernard Czernecki. 4 XII 1976 został poświęcony dolny kościół – św. Jana Nepomucena. W VI 1978 ks. B. Czernecki (w tym czasie proboszcz parafii św. Katarzyny) interweniował u wojewody katowickiego w obronie zwolnionych górników KWK Moszczenica i KWK Jastrzębie, którzy 18 VI 1978 odmówili podjęcia pracy w niedzielę; na liście do zwolnienia znalazło się 41 górników, 8 otrzymało zwolnienia dyscyplinarne. 29 VI 1978 ks. B. Czernecki podczas mszy na terenie budowy kościoła podjął problem pracy w niedzielę i represji wobec protestujących górników; 10 VII 1978 wszyscy zwolnieni zostali przywróceni do pracy. 15 VIII 1979 ks. B. Czernecki został proboszczem nowo powstającego kościoła. 21 XII 1980 bp. Herbert Bednorz poświęcił górny kościół pw. NMP MK. Parafię erygowano 1 VIII 1980.

28 VIII 1980 w kościele podczas uroczystości 250. rocznicy kanonizacji św. Jana Nepomucena bp H. Bednorz wygłosił kazanie popierające strajkujących w Polsce. W nocy rozpoczęły się strajki w jastrzębskich kopalniach i od następnego dnia codziennie w kościele odprawiane były msze w intencji strajkujących (ks. ks. B. Czernecki, A. Stych, Henryk Białas, Stefan Rommer, Adam Dróżdż, Stanisław Sojka, Henryk Jośko). 18 IX 1980 probostwo stało się pierwszą siedzibą MKR Jastrzębie, księża z kościoła Na Górce pełnili funkcję nieformalnych doradców. W IV 1981, dzięki wsparciu ks. Stanisława Bisty, powstała tu filia katowickiego KIK z prezesem Antonim Thomasem i duszpasterzem ks. B. Czerneckim. 1 V 1981 odbyły się masowe uroczystości rozpoczęte mszą św. zorganizowaną przez „S”. 6 IX 1981 bp. H. Bednorz mianował ks. B. Czerneckiego kapelanem „S”.

13 XII 1981 na probostwie ukryło się kilku działaczy „S”, zostały też zdeponowane sztandary i dokumenty „S”, tu znalazły schronienie grupy konspiracyjne z KWK Manifest Lipcowy i innych kopalń. Od I 1982 w każdą 3. niedzielę miesiąca odprawiano Msze za Ojczyznę. 1982-1989 parafia zatrudniła 15 osób zwolnionych z pracy za działalność w „S”, wypłacając im równowartość uposażenia, jakie mieli przed zwolnieniem, razem z premiami i trzynastkami. 5 XII 1983 ks. H. Białas poświęcił tablicę (dostarczoną z Gdańska z inicjatywy Anny Walentynowicz) ku czci górników pomordowanych w KWK Wujek. W 1983 powstało Towarzystwo Trzeźwości, które w 1986 przekształciło się w Koło Środowiskowe Pielgrzym, w 1988 w formalne Stowarzyszenie Turystyczne Pielgrzym afiliowane przy PTTK. Wszystkie te inicjatywy były przykrywką dla działalności podziemnej. Ks. H. Białas był jednym z redaktorów i kolporterów (ps. Człowiek) pisma „Ość” (wydawanego od 1984 przez Jastrzębską Delegaturę RKW), w tym samym roku wokół pisma powstało środowisko Nasza Grupa. W kościele odbywały się spotkania ze znanymi działaczami „S”, m.in. Andrzejem Gwiazdą i Anną Walentynowicz, spektakle teatralne. Cały czas trwała akcja pomocy dla represjonowanych i ich rodzin. Od 1987 salki parafialne stały się miejscem spotkań TKZ „S” KWK Manifest Lipcowy. 3 V 1987 po Mszy za Ojczyznę celebrowanej przez ks. B. Czerneckiego z kościoła wyruszyła demonstracja, brutalnie rozbita przez ZOMO. W VIII 1988 przy kościele powstał sztab wspomagający strajki; cały czas przebywali tu doradcy oraz dziennikarze krajowi i zagraniczni, drukowano ulotki i gazety. Od IX 1988 odbywały się cotygodniowe spotkania Międzyzakładowego Komitetu „S” Jastrzębie i przedstawicieli struktur z całego Regionu. Tu pełnili dyżury przedstawiciele Komisji Interwencji i Praworządności. 25 II 1989 w salkach parafialnych odbył się Kongres Opozycji Antyustrojowej.

12 XII 2004 na placu przykościelnym odsłonięto pomnik upamiętniający wydarzenia l. 80 (od VI 1992 był tu kamień z pamiątkową inskrypcją).

Andrzej Kamiński