Pierwsza pielgrzymka Jana Pawła II do Polski

Z Encyklopedia Solidarności

Wersja robocza.

Pierwsza pielgrzymka Jana Pawła II do Polski, 2-10 VI 1979, odbyła się pod hasłem Gaude Mater Polonia. Jej trasa przebiegała przez Warszawę (2 VI), Gniezno (3 VI), Częstochowę (4–6 VI), Kraków (6 VI), Kalwarię Zebrzydowską, Wadowice, Oświęcim i Brzezinkę (7 VI), Nowy Targ (8 VI), Mogiłę-Nową Hutę (9 VI) oraz ponownie Kraków (10 VI), gdzie na Błoniach odbyły się centralne uroczystości Roku Jubileuszowego Męczeństwa św. Stanisława, nast. ceremonia pożegnalna na lotnisku w Balicach. Starania o zorganizowanie w V 1979 wizyty Jana Pawła II w Polsce stolica apostolska rozpoczęła w XI 1978. Jednocześnie informacja o zamiarze Papieża została podana do wiadomości publicznej w Komunikacie ze 166. Konferencji Episkopatu, obradującej 28-29 XI 1978. Początkowo władze PRL wyraziły stanowczy sprzeciw wobec tych planów, 11 XII 1978 oficjalnie poinformowano o braku zgody na wizytę papieża w roku 1979. Jednak z czasem przeważył pogląd, że utrudnianie przyjazdu Jana Pawła II do kraju może pogłębić napięcia społeczne i wywołać negatywne reakcje opinii światowej. 2 III 1979 przewodniczący Rady Państwa Henryk Jabłoński wydał komunikat informujący, że władze PRL przyjęły z zadowoleniem zaproszenie papieża Polaka do kraju. Zrobiono jednak wszystko, by zminimalizować negatywne dla rządzących konsekwencje wizyty, zwłaszcza, by udaremnić przyjazd papieża w maju, w rocznicę męczeńskiej śmierci św. Stanisława, uznając to za datę prowokacyjną. Obchody związane z osobą św. Stanisława – postrzeganego jako symbol niezłomności wobec władzy świeckiej – w ocenie władz PRL miały antypaństwowy charakter i zbyt jawnie kojarzyły się z konfliktem Kościoła z państwem. Także z powodów politycznych nie zaakceptowano programu pielgrzymki, który przedstawiła strona kościelna. Wykluczono m.in. wizytę Papieża w Poznaniu, Wrocławiu, Katowicach i Piekarach Śląskich oraz nie zezwolono na przejazd ulicami Nowej Huty, starając się w ten sposób ograniczyć kontakt Papieża z wiernymi oraz zmniejszyć ryzyko ewentualnych manifestacji. Z tego samego względu spotkanie z młodzieżą zamiast na pl. Zamkowym w Warszawie odbyło się ostatecznie w kościele św. Anny i zostało sprowadzone do rangi kameralnej, zamkniętej uroczystości. Aby zmniejszyć frekwencję, starano się ograniczyć środki transportu, utrudniać zwolnienia z pracy. Nie cofnięto się także przed manipulacją. Specjalne instrukcje nakazywały, aby telewizja nie pokazywała młodzieży i wiwatujących tłumów, zawężając przekazywany obraz jedynie do duchowieństwa oraz ludzi starszych. W trakcie wizyty Jan Paweł II rozbudził aspiracje wolnościowe Polaków oraz przypomniał rządzącym, że są odpowiedzialni za suwerenność Polski i przestrzeganie praw człowieka. Mówił m.in.: Państwo nie jest tylko władcą człowieka. Ma pomagać i służyć człowiekowi. Winno być wyrazem pełnej suwerenności narodu, a nie suwerenności własnej struktury w stosunku do narodu. Najważniejsze jednak przesłanie zawarł w słowach skierowanych do narodu, w którym obudził poczucie tożsamości i wolności. W słynnej homilii, wygłoszonej podczas mszy św. na pl. Zwycięstwa w Warszawie, wzywał: Wołam ja, syn polskiej ziemi, a zarazem ja: Jan Paweł II, papież, wołam z wami wszystkimi: Niech zstąpi Duch Twój! Niech zstąpi Duch Twój i odmieni oblicze ziemi! Tej ziemi!. Kilkanaście miesięcy później, w VIII 1980, wezwanie to stało się jednym z haseł rodzącej się „S”. Ogromną wymowę miały także słowa, którymi Papież pożegnał się z rodakami, apelując: Musicie być mocni! Musicie być wierni! Zanim stąd odejdę, proszę was [...] abyście nigdy nie zwątpili i nie znużyli się i nie zniechęcili.

Monika Kała
Hasło ogólnopolskie