Pomarańczowa alternatywa

Z Encyklopedia Solidarności

Wersja robocza.

Pomarańczowa alternatywa. Ruch happeningowy, wywodzący się z działającego 1980-1981 Ruchu Nowej Kultury i redakcji pisma „Pomarańczowa Alternatywa”.

Działalność PA w pierwszych latach stanu wojennego polegała na malowaniu krasnoludków na plamach – śladach po zamalowanych hasłach prosolidarnościowych i antykomunistycznych. Lider PA Waldemar Fydrych podejmował w tym czasie także takie akcje, jak instalacje rzeźbiarskie ze zużytych telewizorów, ustawiane nocami i zaskakujące mieszkańców wrocławskiego osiedla Biskupin, przedsięwzięcia parateatralne w czasie wycieczek górskich itp. Przełomem dla PA była akcja uliczna Fredruś i następujące po niej podobne wydarzenia, podejmowane przez KNS Wagant w czasie studenckich rajdów turystycznych.

W 1987 środowisko skupione wokół W. Fydrycha zaczęło przeprowadzać akcje uliczne, bazujące na prawidłach happeningu, lecz odnoszące się swoją tematyką do aktualnych realiów, dotyczące rzeczywistości społecznej i politycznej. Najczęściej miejscem tych wydarzeń była ul. Świdnicka we Wrocławiu, a pretekstem powszechnie znane w PRL „święta”: Dzień Kobiet, Dzień Dziecka, Dzień Milicjanta, Rocznica Rewolucji Październikowej, Święto Ludowego Wojska Polskiego itd. Działania organizatorów happeningów polegały na stosownym przebraniu i odgrywaniu odpowiednich scen przy użyciu zaimprowizowanych rekwizytów. W przypadku Rocznicy Rewolucji Październikowej użyto wielkich kartonowych modeli okrętów Aurora i Pancernik Patiomkin, w czasie Święta LWP ul. Świdnicką ruszyła defilada czołgów wykonanych z kartonowych pudeł. 1987-1989 odbyło się we Wrocławiu kilkadziesiąt happeningów. Dopiero ostatnie z nich nie były przerywane interwencją milicji.

1987-1988 w czasie niemal wszystkich MO i SB zatrzymywała uczestników, czasem 100-200 osób, lecz zwalniała ich zwykle w ciągu kilku godzin bez wyciągania poważniejszych konsekwencji. Na happeningi zapraszano wrocławian, kolportując barwne ulotki, rozklejając plakaty i umieszczając napisy na murach. W szczytowym okresie działalności PA miejsca akcji wypełniały tłumy liczące nawet kilkanaście tysięcy ludzi.

Pomarańczowa Alternatywa szybko doczekała się swych kontynuacji w innych miastach, m.in. w Łodzi (Ruch Przegięcie Pały), Warszawie, Poznaniu, Gdańsku a także w czeskiej Pradze. Środowisko PA wydawało własne biuletyny, m.in. „Pomarańczowy Małolat” i „Wolny Wrocław”, organizowało wystawy, akcje parateatralne w czasie wycieczek górskich. Niewątpliwą zasługą ruchu było powszechne przełamywanie lęków przed konfrontacją z siłami porządkowymi. Tysiące uczestników happeningów z mniejszymi obawami uczestniczyły później w nielegalnych strajkach i demonstracjach.

Artur Adamski