Radio „Solidarność”

Z Encyklopedia Solidarności

Wersja robocza.

Radio „Solidarność”. Inicjatywy stworzenia przez podziemne struktury „S” niezależnych radiostacji pojawiły się po raz pierwszy wiosną 1982. Rozgłośnie powstawały niezależnie od siebie w kilku miastach. Najwcześniej w Warszawie pod kierownictwem Zbigniewa i Zofii Romaszewskich; pierwsza audycja została wyemitowana 12 IV 1982 (w drugi dzień Świąt Wielkanocnych), nadali ją Marek Rasiński i Janusz Klekowski za pomocą nadajnika skonstruowanego przez inż. Ryszarda Kołyszkę. Emisje warszawskiej rozgłośni rozpoczynały się graną na flecie frazą okupacyjnej piosenki Siekiera, motyka... i zapowiedzią: „Tu Radio Solidarność”.

12 V 1982 po raz pierwszy nadało audycję Radio „S” w Poznaniu, 8 VI 1982 w Gdańsku, 11 VI 1982 Radio Małopolska, od 27 VI 1982 nadawało we Wrocławiu Radio Solidarność Walcząca. SB rejestrowała audycje podziemnych radiostacji (także po oficjalnym zniesieniu stanu wojennego), które nadawano w wielu innych miastach, np. w Olsztynie (od 3 VIII 1982), Bielsku-Białej (od 9 IX 1982), Legnicy (28 IX 1982), Jeleniej Górze (11 X 1982), Kędzierzynie-Koźlu (12 X 1982), Węgorzewie (13 X 1982), Bydgoszczy (25 X 1982), Kłodzku (24 X 9182), Świdnicy (8 XI 1982), Stalowej Woli (X 1982), Bielawie (14 XII 1982) i Głogowie (30 XII 1982). 20 IX 1982 w Dzierżoniowie nadana została audycja Radia „S” Wrocław, która – w ocenie SB – wyemitowana została z przejeżdżającego samochodu. 8 XI 1982 nadano pierwszą audycję Radia Hutnik w Nowej Hucie. W 1983 w Krakowie nadawało Radio „S” Małopolska związane z RKW Małopolska. 8 XI 1982 – 29 VIII 1983 4 razy wyemitowało audycje toruńskie Radio „S”. Wiosną 1983, dzięki nadajnikowi otrzymanemu z Gdańska, nadano kilka podziemnych audycji radiowych w Pile.

Warszawa. Po aresztowaniu Z. Romaszewskiego (29 VIII 1982) na czele Radia stanął Jerzy Jastrzębowski, po jego aresztowaniu Radiem kierował Wojciech Stawiszyński. W 1984 powstał Program II Radia „S” pod kierownictwem Andrzeja Fedorowicza; emisje rozpoczynały się i kończyły fragmentem Murów Jacka Kaczmarskiego (w pocz. 2-3 audycjach fragmentem utworu Antonína Dvořáka); Program II zaczął regularne nadawanie w 1986.

W 1985 powstał Program III Radia „S” kierowany przez Andrzeja Gelberga; pocz. nagrywał audycje dla Programu II, nast. także emitował własne programy.

Od V 1983 do poł. 1986 w Warszawie działało również Radio „S” Wola, zorganizowane m.in. przez Andrzeja Stępniewskiego.

Formą działalności warszawskiego Radia „S” było emitowanie (od 1983) napisów na wizji TVP, najczęściej krótkich, kilkudziesięciosekundowych komunikatów, m.in. „Solidarność żyje”, „Urban kłamie”.

Ostatnią audycję podziemnej rozgłośni warszawskiego Radia „S” nadano 22 VI 1989.

Siedlce. Pomysłodawcą zorganizowania Radia „S” w Siedlcach był Cezary Kazimierczak. Pierwsze audycje wyemitowano w poł. VI 1984, nadawano je do VI 1989, pod kierownictwem Tomasza Olki.

Gdańsk. W Trójmieście Radio „S” nadawało audycje od końca 1982 do końca 1988, pod kierownictwem Macieja Pawlaka.

Bydgoszcz. Radio „S” w Bydgoszczy działało 1982-1983, nadało 13 audycji. Jego pomysłodawcami byli: Józef Karwowski, Marek Rewers (prokurator prowadzący sprawę brutalnej akcji MO 19 III 1982 w czasie obrad Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy) i Jan Zaklikowski. Audycje rozpoczynały się śpiewanym przez Jana Pietrzaka utworem Żeby Polska była Polską.

Toruń. Specyfiką toruńskiego Radia „S” było wykorzystywanie do emisji balonów napełnionych wodorem, pierwszą audycję nadał w ten sposób zespół pod kierownictwem Jana Hanasza w XI 1982, technikę tę wykorzystywano sporadycznie 1983-1984. W 1984 zespołowi pod kierownictwem Stanisława Śmigla udawało się emitować audycje na fonii TVP. We IX 1985 przed wyborami do Sejmu PRL grupa kierowana przez J. Hanasza dwukrotnie dokonała udanego wejścia na wizję TVP z planszami wzywającymi do bojkotu.

Grzegorz Majchrzak
Hasło ogólnopolskie