Stanisław Marczuk

Z Encyklopedia Solidarności

Hasło wydrukowane w Tomie II.

Stanisław Marczuk, ur. 20 XI 1935 w Doktorcach k. Suraża. Absolwent Politechniki Białostockiej, Wydz. Technologii Budowy Maszyn (1978).

1955-1981 pracownik Fabryki Przyrządów i Uchwytów Ponar-Bial w Białymstoku.

VIII-IX 1980 współorganizator i uczestnik strajków w FPiU, w IX 1980 członek Komitetu Robotniczego FPiU, od IX 1980 w „S”, sekretarz Komitetu Założycielskiego, następnie przewodniczący KZ. Od X 1980 członek Prezydium MKZ „S” w Białymstoku; członek KKP. W V 1981 współorganizator wystawy i sprzedaży książek niezależnych wydawnictw (m.in. NOWej) w FPiU. W VI 1981 delegat na I WZD Regionu Białystok, przewodniczący ZR; IX/X 1981 delegat na I KZD; członek KK.

Po 13 XII 1981 w ukryciu. 15 XII 1981 przystąpił do powołanego dzień wcześniej regionalnego MKS, przewodniczący. Od III 1982 przewodniczący tajnej Tymczasowej Komisji Regionalnej „S” Region Białystok (w kontakcie ze strukturami podziemnymi w Gdańsku i Warszawie); organizator manifestacji, sygnatariusz odezw i ulotek TKR. W II 1983 ujawnił się; do 1989 bez zatrudnienia. Kontynuował działalność w TKR; m.in. kolporter wydawnictw podziemnych; 1984-1989 współorganizator Mszy za Ojczyznę w Suchowoli i Białymstoku; 1986-1989 współorganizator i mówca podczas uroczystości oraz manifestacji rocznicowych i patriotycznych; sygnował ulotki wzywające do bojkotu wyborów do rad narodowych i Sejmu PRL. Objęty stałą inwigilacją, obserwacją i kontrolą korespondencji; wielokrotnie zatrzymywany i przesłuchiwany, poddawany rewizjom. 1987-1988 dwukrotnie skazany przez kolegium ds. wykroczeń na karę grzywny. W VIII 1988 autor apelu wzywającego do rozpoczęcia strajku w białostockich zakładach pracy. Od 9 X 1988 przewodniczący jawnej RKW „S” Region Białystok, podjął starania o legalizację i rejestrację struktur związkowych w regionie.

Od IV 1989 przewodniczący TZR; współorganizator i członek KO „S” Ziemi Białostockiej. 1989-1991 delegat na kolejne WZD Regionu Białystok, przewodniczący ZR, delegat na kolejne KZD; zrezygnował z funkcji w efekcie konfliktu w ZR. Od 1992 na emeryturze. W 1992 współzałożyciel Stowarzyszenia Rodzin Katolickich w Białymstoku. 1994-1998 radny Miasta Białystok. 1997-2001 senator RP z listy AWS, członek Komisji Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej oraz Komisji Spraw Emigracji i Polaków za Granicą.

Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (przez prezydenta RP Ryszarda Kaczorowskiego, 1990), Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (2006).

28 VIII 1980 – 24 II 1981 rozpracowywany przez Wydz. IIIA KW MO w Białymstoku w ramach SOS krypt. Produkcja; 12 XI 1980 – 15 VIII 1983 przez Wydz. IIIA/V KW MO/WUSW w Białymstoku w ramach SO krypt. Miasto; 18 VIII 1982 – 25 V 1983 przez Wydz. V KW MO w Białymstoku w ramach SOR krypt. Wódz; 7 VI 1983 – 14 III 1984 przez Wydz. V KW MO/WUSW w Białymstoku w ramach SOR krypt. Odrodzenie; 10 IV 1984 – 28 I 1988 przez Wydz. V WUSW w Białymstoku w ramach SOR krypt. Przywódca.

Marcin Zwolski