Stanisław Markowski

Z Encyklopedia Solidarności

Hasło wydrukowane w Tomie I.

Stanisław Markowski, ur. 8 V 1949 w Częstochowie. Absolwent geografii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (1972). Fotografik, kompozytor, poeta.

W 1971 zadebiutował jako fotograf wystawą Klimaty Krakowa. 1972-1974 prowadził pracownię fotograficzną w Muzeum UJ u prof. Karola Estreichera, 1974-1975 instruktor fotografii w Młodzieżowym Domu Kultury w Nowej Hucie. Od 1975 niezależny fotografik, 1975-1977 fotoreporter w Krajowej Agencji Wydawniczej. Od 1977 członek Związku Polskich Artystów Fotografików. Zbierał i ujawniał nieznane materiały fotograficzne i fonograficzne, m.in. z XII 1970. Fotografował m.in. „czarny marsz” w V 1977 po śmierci Stanisława Pyjasa, wszystkie pielgrzymki Jana Pawła II do Ojczyzny, strajk w Stoczni Gdańskiej im. Lenina w VIII 1980, wprowadzenie stanu wojennego, demonstracje w Krakowie i Nowej Hucie, pogrzeb ks. Jerzego Popiełuszki. 1980-1989 współpracował z „Tygodnikiem Powszechnym”, do dziś z tygodnikiem „Niedziela”. W l. 80. wykonywał zdjęcia spektakli w Teatrze Starym w Krakowie; 1980/1981 współpracował z Andrzejem Wajdą przy filmie Człowiek z żelaza.

1980-1981 członek Komitetu Porozumiewawczego Związków Twórczych i Naukowych; współtwórca wystawy Fotografie z lat 1956, 1968, 1976, 1980. W XI 1980 autor muzyki do wiersza Jerzego Narbutta Solidarni (oficjalny hymn „S”). W 1981 działacz krakowskiego KOWzP; we współpracy z „S” rozpoczął przygotowania do wielkiej wystawy Póki my żyjemy przerwane przez stan wojenny. 11-12 XII 1981 uczestnik Kongresu Kultury Polskiej.

Po 13 XII 1981 współorganizator niezależnych wystaw fotograficznych i działań artystycznych w wielu kościołach Polski, blisko związany z kościołem św. Maksymiliana Marii Kolbego w Krakowie-Mistrzejowicach i ks. Kazimierzem Jancarzem oraz ks. Tadeuszem Isakowiczem-Zaleskim. W 1986 nakładem podziemnego pisma „PWA” wydał album Świadectwa – Polska po 13 grudnia w fotografii ze zdjęciami własnymi i fotografów zaangażowanych w dokumentowanie oporu społecznego wobec reżimu.

Od 1992 członek Zarządu Fundacji Sacr-Art, w 1999 współinicjator Ruchu Obywatelskiego Dobre Media – Media Bez Przemocy, w 2001 założyciel Krakowskiego Forum Kultury Polskiej, 12-13 XII 2001 organizator Krakowskiego Kongresu Kultury Polskiej pn. Co po nas zostanie. Od 2000 członek Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej w związku z problemem przemocy w mediach, 2004-2007 w Radzie Programowej Obchodów 750-lecia Lokacji Miasta Krakowa. Od 2007 w Zarządzie Fundacji Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego; realizator autorskich filmów dokumentalnych dla TVP Kraków. 2007-2008 członek Komisji Rewizyjnej i Komisji Artystycznej w ZPAF Oddział w Krakowie. Od 2009 członek Rady Programowej Radia Kraków.

Autor 25 albumów fotograficznych, m.in. Drogami św. Franciszka z Asyżu (1987), Fotografie z lat 1980-1989 (1990), Pejzaż święty. Polskie kościółki drewniane (1998), Ziemia Zbawiciela (2000), Klimaty Krakowa (2001), Ziemia Apostołów Pawła i Jana (2002), Oblicza polskiego dworu (2003). Autor wystaw fotograficznych w kraju i zagranicą. Jego prace znajdują się w zbiorach muzeów i galeriach m.in. w Lozannie, Bostonie, Tel Avivie, Warszawie, Wrocławiu, Krakowie oraz w monografiach i encyklopediach fotografii, m.in. Wszystko o fotografii (1978), Michela Auera Editions Camera Obscura (Geneve 1985), Jerzego Lewczyńskiego Antologia Fotografii Polskiej 1839-1989 (1989). Pianista, kompozytor, wydał autorskie płyty: Tęsknota (2003), Bądź wierny, idź! (2008).

Uhonorowany przez Związek Polskich Artystów Fotografików medalem im. Jana Bułhaka (1977), Nagrodą im. Eugeniusza Lokajskiego (1988); wyróżniony odznaką Zasłużony Działacz Kultury (2000), I Nagrodą w Ogólnopolskim Konkursie Plastycznym w Bielsku Białej Misterium Cierpienia, Misterium Odkupienia (2005). Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2008), medalem Gloria Artis (2009).

Sławomir Chmura