Tadeusz Mazowiecki

Z Encyklopedia Solidarności

Hasło wydrukowane w Tomie I.

Tadeusz Mazowiecki, ur. 18 IV 1927 w Płocku, zm. 28 X 2013 w Warszawie. Ukończył LO im. Marszałka Stanisława Małachowskiego w Płocku (1946), od 1946 student Uniwersytetu Warszawskiego, Wydz. Prawa (studia nieukończone).

1949-1951 w grupie tygodnika „Dziś i Jutro” związanej z Bolesławem Piaseckim, 1950-1952 z-ca redaktora naczelnego „Słowa Powszechnego”; 1952-1955 członek Stowarzyszenia Pax; 1953-1955 redaktor naczelny „Wrocławskiego Tygodnika Katolickiego”, 27 IX 1953 opublikował artykuł atakujący bp. Czesława Kaczmarka, skazanego w procesie pokazowym na 12 lat więzienia. Od 1956 w Ogólnopolskim Klubie Postępowej Inteligencji Katolickiej, następnie w KIK: 1957-1963 i 1968-1969 członek Zarządu KIK w Warszawie, 1975-1981 i 1988-1990 wiceprezes. 1958-1981 redaktor naczelny miesięcznika „Więź”. 1961-1972 poseł (Koło Poselskie Znak). 11 III 1968 współautor interpelacji poselskiej w obronie represjonowanych studentów. 24-30 V 1977 mąż zaufania uczestników głodówki w kościele św. Marcina w Warszawie w obronie aresztowanych członków i współpracowników KOR. 22 I 1978 sygnatariusz deklaracji założycielskiej TKN, członek Rady Programowej; współpracownik tajnego PPN.

20 VIII 1980 współautor Apelu 64 intelektualistów popierającego postulaty strajkowe stoczniowców; od 24 VIII 1980 przewodniczący Komisji Ekspertów MKS w Stoczni Gdańskiej im. Lenina; doradca KKP, następnie KK i Lecha Wałęsy. W III 1981 uczestnik rozmów z władzami podczas kryzysu bydgoskiego. W 1981 (oraz w VI-VIII 1989) redaktor naczelny „Tygodnika Solidarność”.

13 XII 1981 internowany w Ośr. Odosobnienia w Strzebielinku, Jaworzu i Darłówku, zwolniony 23 XII 1982. XI 1983 – VI 1984 przewodniczący Rady Programowej KIK. W 1985 współautor opracowania Raport. Polska 5 lat po Sierpniu (Wers, 1985). W 1986 współtwórca (z Ryszardem Bugajem, Andrzejem Celińskim, Kazimierzem Dziewanowskim, Bronisławem Geremkiem i Andrzejem Wielowieyskim) podziemnego pisma „21”. W 1987 był przez rok zagranicą. 18 XII 1988 współzałożyciel KO przy Przewodniczącym „S” Lechu Wałęsie. We IX 1988 oraz I-III 1989 uczestnik poufnych rozmów „S” z władzą w Magdalence k. Warszawy, współorganizator Okrągłego Stołu, uczestnik obrad plenarnych, współprzewodniczący zespołu ds. pluralizmu związkowego oraz koordynator pracy zespołów negocjacyjnych opozycji.

VIII 1989 – XII 1990 premier PRL/RP. 1991-2001 poseł RP z listy UD, UW; 1992-1993 przewodniczący Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego; 1998-2001 przewodniczący Komisji Integracji Europejskiej; w 1997 współautor preambuły do uchwalonej Konstytucji RP. 1990-1994 współzałożyciel i przewodniczący UD, 1994-2002 w UW, do 1995 przewodniczący W 2005 współtwórca PD demokraci.pl, do 2006 przewodniczący Rady Politycznej. 1992-1995 specjalny wysłannik Komisji Praw Człowieka ONZ do b. Jugosławii.

Autor książek: Rozdroża i wartości (Znak, 1970), Antysemityzm (z Jerzym Turowiczem i Tadeuszem Żychiewiczem, NOWa, 1981), Internowanie (Krąg, 1982), Powrót do najprostszych pytań (Oficyna Literacka, 1986), Druga twarz Europy (Biblioteka „Więzi” 1990), Raporty Tadeusza Mazowieckiego z byłej Jugosławii (1993), Kredowe koła i dwa inne eseje (Biblioteka „Więzi”, 1997).

Dr h.c. Uniwersytetów w Leuven, Genui, Giessen, Poitiers, Exeter, UW, Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Uniwersytetu w Tuzli. Honorowy Obywatel Miasta Gdańska (2009), odznaczony m.in. Orderem Orła Białego (1995), Złotym Orderem Herbu Bośni (1996), francuskim Orderem Legii Honorowej (1998), Krzyżem Średnim z Gwiazdą Orderu Zasługi Republiki Węgierskiej (1998), Orderem Zasługi Republiki Włoskiej I kl. (2000). 1995-2007 członek Kapituły Orderu Orła Białego (do chwili odmowy ponownego złożenia oświadczenia lustracyjnego).

12 VII 1972 – 25 IX 1989 rozpracowywany przez Wydz. II Dep. IV/ Wydz. IV Dep. III/Wydz. I Biura Studiów MSW w ramach SOR krypt. Boss.

Mirosława Łątkowska, Adam Borowski