Wydawnictwo CDN

Z Encyklopedia Solidarności

Wersja robocza.

Wydawnictwo CDN, podziemna oficyna działająca 1982-1989 w Warszawie, założyciele: Czesław Bielecki oraz Jan Krzysztof Kelus i Urszula Sikorska (oboje jesienią 1982 odeszli z CDN, zakładając wraz z Bogusławem Bobulą i Janem Bartysiem Oficynę Fonograficzną CDN). Wydawnictwem kierował C. Bielecki wraz z z-cą Tomaszem Krawczykiem, redakcją książkową Magda Leja, nast. Adam Rysiewicz; współpr. Zygmunt Stępiński. W skład kolegium wydawniczego (zwanego kręgiem menedżerskim) wchodzili w różnych okresach: Marek Dutkiewicz, Michał Jankowski, Andrzej Kiepurski, T. Krawczyk, Tomasz Kowalewski, Mirosław Laskowski, Katarzyna Łaniewska, Zbigniew Ostaszewski, A. Rysiewicz, Maria Twardowska. Projekty okładek książek: m.in. M. Twardowska; organizacja składu: A. Kiepurski, od jesieni 1986 M. Dutkiewicz; drukarze: m.in. Krzysztof Bereda, Grzegorz Biernat, Maciej Czarnocki, M. Dudkiewicz, Krzysztof Grudzień, Adam Heinrich, M. Jankowski, Zdzisław Musiał, Sebastian Sidor, Piotr Strzałkowski, Mariusz Umecki, Wojciech Wąs; kierownictwo kolportażu: A. Kiepurski, 1983-1984 T. Kowalewski, późn. kolejarze Z. Ostaszewski i M. Laskowski; ogółem z CDN współpracowało ok. 200 osób. Pierwszą publikacją była broszura Nie jedziemy do Moskwy. Proces szesnastu. CDN wydawał aktualną publicystykę polityczną, np. w 1983 podręczny kodeks zasad konspiracji Mały konspirator C. Bieleckiego, J. K. Kelusa i U. Sikorskiej (wielokrotnie przedrukowywany); dużo miejsca poświęcano sprawom bloku radzieckiego, w serii „Biblioteka Obozu” ukazały się m.in. Białe noce Menahema Begina, Kadaryzm bez maski. Wybór niezależnej publicystyki węgierskiej, Polityka i społeczeństwo na Ukrainie sowieckiej 1953-1980 Borysa Lewyckiego. Najwyższą aktywność wydawniczą 1982-1985 zahamowało m.in. aresztowanie C. Bieleckiego i M. Twardowskiej (w IV 1985). Ogółem CDN sygnował ok. 120 książek i broszur (ścisła czołówka wydawnictw podziemnych lat 80.) w przeciętnym nakł. 2 tys. egz. 1982-1989 CDN drukował „Tygodnik Mazowsze” (gł. pismo regionalnej „S”, nakł. co najmniej 10 tys. egz.). W 1982 C. Bielecki był inicjatorem powołania „Reduty” (pisma dla żołnierzy) i koordynatorem prac grupy redakcyjnej (Barbara Gleb i wojskowi: ppłk Stanisław Dronicz, płk Wincenty Heinrich, ppłk Marian Rajski). Od 1983 w ramach CDN ukazywało się pismo milicjantów „Godność” (redagowali głównie Jarosław Deminet i Włodzimierz Grudziński, drukarze: M. Jankowski wraz z Jerzym Szczęsnym, późn. z M. Umeckim i P. Strzałkowskim). Od 1984 w ścisłej współpracy z CDN ukazywał się „Obóz” i „Biuletyn Informacyjny «Obozu»” poświęcone sprawom krajów komunistycznych (redagowali m.in. Andrzej Ananicz, Jan Malicki, Wojciech Maziarski, Kazimierz Stembrowicz), także „Biuletyn Międzywydawniczy BMW” (redaktor Jerzy Jackl); ich redaktorzy przygotowywali też do druku niektóre książki CDN. Pierwsze publikacje CDN drukowano na dwóch powielaczach PPN, które znajdowały się u C. Bieleckiego. Wiosną 1982 otrzymano od „S” maszynę offsetową z przeznaczeniem na druk „Tygodnika Mazowsze”; późn. druk na trzech maszynach offsetowych (konserwował je mechanik Janusz Żelazny), okazjonalnie druk na tzw. dojściu. Papier kupowano nielegalnie w Przedsiębiorstwie Zaopatrzenia Materiałowego Grafpapier przy ul. Bema w Warszawie, nast. przerzucano ciężarówkami do magazynów, m.in. w skrytkach rozdzielni zakładów energetycznych, stamtąd mniejszymi samochodami dowożono do drukarni, gł. w podmiejskich domach (m.in. okolice Otwocka, Kobyłka, Komorów, Pyry, Sulejówek, Wołomin, Laski). Czasopisma i książki rozwożono z dwóch centralnych hurtowni do 30-40 punktów sprzedaży detalicznej w Warszawie, także m.in. do Wrocławia i Lublina. CDN, obok dochodów ze sprzedaży, otrzymywał dotacje z zagranicy, datki od czytelników oraz znaczące fundusze od Ireny Lasoty, szefowej amerykańskiego Instytutu na rzecz Demokracji w Europie Wschodniej. W drugiej połowie lat 80. zbiórką pomocy finansowej zajmowała się także Teresa Affeltowicz w Londynie (oficjalny przedstawiciel CDN na Zachodzie). W 1985 CDN należał do członków-założycieli Funduszu Wydawnictw Niezależnych grupującego największe oficyny wydawnicze podziemia; miał wyraźny charakter organizacji konspiracyjnej, utrzymywał bliskie kontakty z kierownictwem RKW Mazowsze. Używano pseudonimów, posługiwano się fałszywymi dokumentami, wprowadzono system łączników, skrzynek i in. zabezpieczeń na wypadek wpadki. Od VII 1982 C. Bielecki prowadził korespondencję z Redaktorem paryskiej „Kultury” (za pośrednictwem kurierów Joanny Kranc i Kazimierza Krawczyka), tworząc konspiracyjny kanał przerzutu pieniędzy, wydawnictw i urządzeń poligraficznych. Z kraju wywożono pisma podziemne, materiały dokumentujące stan wojenny, także krótkie filmy reklamowe o polskiej opozycji dla zachodnich mediów (na specjalne zamówienie Jerzego Giedroycia); przez pewien czas przewożono je w skrytce pociągu Warszawa-Paryż. Z CDN ściśle współpracowała zakonspirowana grupa do akcji specjalnych prowadzona przez M. Jankowskiego: podrabiała dla CDN i „S” dokumenty urzędowe (Adam Krawczyk) i dowody tożsamości, podrzucała „Godność” na osiedla milicyjne i do centralnego szpitala MSW, rozsyłała „Redutę” do bibliotek wojskowych (w kolportażu posługiwano się sfałszowanymi dokumentami Centralnej Biblioteki Wojskowej i ZBoWiD). Przed Bożym Narodzeniem 1983 do niektórych aktywistów partyjnych wysłano specjalnie spreparowane dyplomy po polsku i rosyjsku z datą 13 XII 1981 i sfałszowanym podpisem gen. Wojciecha Jaruzelskiego jako wyraz uznania za kolaborację z reżimem komunistycznym. Grupa przygotowywała także audycje radiowe dla aresztowanych przy ul. Rakowieckiej i in. akcje solidarnościowego podziemia (wraz z Grupami Oporu Solidarni Teodora Klincewicza).

Paweł Sowiński