Wydawnictwo Metrum

Z Encyklopedia Solidarności

Hasło wydrukowane w Tomie I.

Wydawnictwo Metrum, oficyna działająca w Siedlcach w l. 1985-1989, powstała przy piśmie o tej samej nazwie. Przed oficjalnym powstaniem wydawnictwa wydrukowano (1983) pod jego auspicjami na powielaczu opracowanie Społeczeństwo niezależne. Analizy, prognozy, dokumenty.

Pomysłodawcą i redaktorem nacz. Metrum był Cezary Kaźmierczak. W skład redakcji wchodzili: Maria i Lech Daukszowie, Włodzimierz Pawłowski, Liliana i Dariusz Pukiewiczowie (do 1987). Oprawą plastyczną książek zajmowali się Joanna i Mirosław Andrzejewscy. Znak graficzny wydawnictwa zaprojektował łódzki plastyk Karol Turski.

Drukowano w Siedlcach i okolicznych wsiach (Budziszynek, Grabianów, Koszewnica) na offsecie w nakł. 1,5-5 tys. egz. (niektóre pozycje miały dodruki). Szefem produkcji był Janusz Łuczak, drukarzami m.in.: Leszek Andrzejewski, Adam Bobryk, Zbigniew Głębicki, Magdalena Jakubowska, Zdzisław Łuczak, Agnieszka, Adam i Tomasz Maciejczykowie, Przemysław Maksymiuk, Marek Michałowski, Tomasz Olko, Bogusław Olszewski, Grzegorz Szymczak. Ponadto przy druku i składzie książek współpracowali m.in.: Agnieszka i Mirosław Andrzejewscy, Małgorzata i Marek Biały, M. i L. Daukszowie, Jadwiga Karczewska, Edward Kopówka, Agnieszka Lewandowska, Marek Olszewski, Teresa Orzechowska-Olko, Adam Patoleta, Barbara Podbielska, Alicja, Dariusz, Jakub i Jolanta Zdunkowie. Wykorzystywano również tzw. dojścia, korzystając z drukarni Urzędu Wojewódzkiego w Siedlcach.

Transportem materiałów i wydawnictw zajmowali się: Leszek i Zbigniew Andrzejewscy, prof. Tadeusz Kłopotowski, ks. Mirosław Łubik z Łukowa, Jan Mizikowski, A. Patoleta, Mieczysław Wereda i Stanisław Wołowicz. Kolportaż prowadzony przez Dariusza Celińskiego, C. Kaźmierczaka i T. Olkę odbywał się w regionie siedleckim poprzez sieć podziemnej „S”, ogólnopolski zaś w ramach wymiany w punktach KOS i środowisku studenckim wielu miast.

Wydano ok. 20 tytułów, m.in.: 5 minut. Pomiar frekwencji wyborczej w województwie siedleckim (1985), opracowanie Czego nie ma w podręcznikach do historii (1985; przedruk wydania Krzyża Nowohuckiego z 1980), Andrzeja Boblewskiego (właśc. Florentyna Rzemieniuk) Emigracyjny rząd Rzeczypospolitej 1939-1945 (1985) i Armia Andersa w Rosji (1986), Remigiusza Kranca Widziałem piekło (1986; wspomnienia łagrowe), Mirosława Andrzejewskiego (ps. Zbirek) Zbiorek (1986; rysunki satyryczne), Anny Achmatowej Requiem (1986, 1987; tłum. Gina Gieysztor; rys. Agata Zalewska, właśc. M. Dauksza), Józefa Czapskiego Na nieludzkiej ziemi (1987), Marka Hłaski Piękni dwudziestoletni (1987), Zygmunta Krasińskiego Memoriały polityczne (1987), Marguerite Duras Kochanek (1987; tłum. Elisabeth Cieślar), Książeczka wojskowa (1987; antologia wspomnień ze służby w LWP, ilustr. M. Andrzejewski), George’a Orwella Rok 1984 (1987; tłum. J. Mieroszewski, przedruk wydania Instytutu Literackiego w Paryżu z 1953), Jerzego Geresza Zaczęło się od happeningu (1988), Stanisława Mikołajczyka Diariusz (prowadzony przez Marię Hulewicz) (1988), Alistaira McLeana Cyrk (1989). Od 1985 Metrum wydawało także: dwutygodnik „Metrum” (przekształcony w 1986 w kwartalnik), w 1985 3 nr. „Gazetki Ludowej” w 1987 2 nr. miesięcznika „Serwis Informacyjny Metrum”. Oprócz wydawnictw zwartych i ciągłych Metrum produkowało tzw. cegiełki, znaczki poczty podziemnej (m.in. jubileuszowe z okazji 50. nr. dwutygodnika „Metrum” oraz serię „Więźniowie sumienia” przedstawiająca znanych działaczy podziemia przebywających w więzieniu), ulotki, odezwy Siedleckiego Komitetu Oporu Społecznego, Oddziałowej Komisji Wykonawczej „S” i TKZ.

W 1988 wydawnictwo otrzymało Nagrodę Dziennikarzy Niezależnych przyznawaną przez podziemne SDP.

Krzysztof Biernacki